Rood!

1 mei, Dag van de Arbeid. In landen waar die wordt gevierd, vindt Waarnaar het een recept voor rellen en geweld. Hij verwacht de bekende beelden 's avonds wel weer in het televisienieuws te zien. Veel gezwaai en vooral gemep met rode vlaggen, traangas, leeggeplunderde winkels, een enkel brandend bankfiliaal en betraliede bussen vol opgepakte idealisten.

Hij denkt terug aan zijn studentenjaren. Toen was de Chinese massamoordenaar Mao Tse-toeng populair. Tegenwoordig moet je hem Zedong noemen, heeft iemand hem eens uitgelegd. Peking mocht ook niet meer, dat moest Beijing zijn. Beijing-eend! Hij vindt het niet klinken. Goed dus dat hij niet erg van de eenden is. Die Mao had een boekje gepubliceerd over zijn heilsleer, de Chinese variant van het communisme. Niet gedragen door het industrieel proletariaat, maar door de boeren. Van de boeren moest je het hebben. Hij denkt aan al die vlaggen die op hun kop in de polder hangen.

Dat boekje was rood. Als het Dag van de Arbeid was, of als ze demonstreerden voor meer inspraak door studenten, zwaaiden ze met dat boekje. Het was klein, handzaam en werd door vrijwel niemand gelezen. Dat zie je vaak onder gelovigen: zelden er zelf in gelezen en toch precies weten wat zo'n heilig boek verkondigt. En wie daarom lacht moet gekruisigd of liefst nog erger. Met die inspraak kwam het trouwens goed. Na veel vergaderen in commissieverband mochten de studenten mee beslissen over de kleur van de pleedeuren. Die werden uiteraard rood, als eerbetoon aan die geweldige Chinees. 

Vleugels

Terwijl Warnaar bij het ontbijt de krant leest denkt hij dat je als leidinggevende tegenwoordig je mond niet meer open kunt doen of er begint wel iemand te janken over een 'onveilige werksituatie'. Donder toch op, denkt hij, met dat kinderachtige gezeik. Nu heeft een of andere minister weer een keer te veel boe gezegd tegen een treuzelende ambtenaar. Bij onveiligheid op het werk denkt hij aan die foto's van de bouw van een wolkenkrabber in New York waarop arbeiders honderden meters boven de grond op een dwarsbalk een broodje zitten te eten. Foto's waar hij niet naar kan kijken zonder een gierende hoogtevrees te krijgen.

Hoogtes. Hij moet er niets van hebben. Hij kent mensen die op de achtste verdieping van een flatgebouw wonen en die over zo'n galerij moeten, waarbij je door de spijlen van het hek in de diepte op straat kijkt. Hij durft er nauwelijks te lopen en begrijpt niet wat een mens bezielt om in de hoogte te willen wonen. 

Het uitzicht, heeft hij iemand eens horen zeggen. Het kan hem gestolen worden. Ooit, in zijn jonge jaren, heeft hij de hoogste kerktoren van de stad eens beklommen. Daar vandaan kun je bij helder weer Rotterdam zien liggen. 'Ook al een verpeste horizon', bromt hij, 'met al die hoogbouw'. Toen was zijn hoogtevrees nog beheersbaar, tegenwoordig wordt hij al benauwd als hij op het keukentrapje staat. Als de mens voorbestemd was hoog te wonen, had de evolutie hem wel vleugels gegeven. Dat weet hij zeker.

Foto: auteur

Vertrouwd gevoel

Lieve Stella,

Zojuist heb ik maar eens even naar nichtje Vaso gebeld, want ze stuurde gisteren een berichtje dat je oudste broer in het ziekenhuis ligt met covid en zuurstof krijgt toegediend. Covid, ik ben het bestaan ervan alweer bijna vergeten, of liever, ik ben goed in verdringen, maar hier kijk ik toch van op. Als ik het me goed herinner, heeft hij alle vaccinaties gehad. Gelukkig lijkt hij aan de beterende hand, al maak ik me toch een beetje zorgen. Duimen maar, al zal dat weinig helpen, evenals het maken van die zorgen. 

Over niet al te lange tijd vlieg ik weer voor even naar Thessaloniki en dan is hij hopelijk weer de oude. Letterlijk, want we worden er niet jonger op. Ik vrees dat onze generatie wat roestig begint te worden. Iedere dag hoor je in de kroeg wel een verhaal dat iemand een nieuwe knie heeft gekregen, aan een kunstheup toe is, gedotterd moet worden, aan de hoge bloeddrukpillen zit of, zoals in mijn geval, bij een fysiotherapeut loopt vanwege slijtage aan de wervelkolom. Dat zijn dan de lichte gevallen. Ik zal het maar niet over al die vrienden en bekenden hebben die voortijdig aan kanker zijn gestorven, daar weet jij alles van. Ondertussen lullen de pensioendeskundigen en zorgverzekeraars maar door over dat we steeds ouder worden. Ik heb zo mijn twijfels, maar ik heb gelukkig alleen maar verstand van het verleden. 

Wat het verleden betreft hebben Guus de Landtsheer en ik ons onderzoek naar de Dordtse Riedijk in de negentiende en eerste helft van de twintigste eeuw afgerond en in een artikel beschreven. Het is uiteindelijk een stuk van bijna zevenduizend woorden geworden, dat na de zomer in een gerenommeerd historisch tijdschrift komt. We zijn nu een onderzoek begonnen naar het reilen en zeilen van de luchtbescherming in Dordrecht, zo vanaf eind jaren twintig van de vorige eeuw tot 1945. Toen werd de boel afgebouwd en gingen de taken over naar de Bescherming Bevolking, in de volksmond de BB. 

Ik herinner me nog als jongetje dat bij ons op de Vrieseweg ergens op een deurpost een emaille bordje met Blokhoofd Bescherming Bevolking zat. Ik probeerde me het hoofd van die man voor te stellen. In die jaren had je ook hier en daar bordjes met Hier brand melden. Dat kan de smartfoongeneratie zich natuurlijk helemaal niet meer voorstellen. De wereld zonder internet, hoe was dat ook alweer? Nou, we hebben al een paar aardige staaltjes van pre-on-line communicatie in de archieven gevonden, maar die houd ik nog even onder de pet, tot we klaar zijn met het onderzoek.

Morgen is het orthodox Pasen. Dit jaar een week later dan Pasen bij ons, dat voornamelijk een feest is van chocolade hazen, verstopte eieren en bezoeken aan ongure oorden als meubelboulevards en tuincentra. Vorig jaar Pasen zat ik in Griekenland, maar zo vroeg in het jaar vond ik het daar nog net een beetje te fris. Ik heb me toen wel goed vermaakt, dankzij mijn goede vriendinnen Anke en Lienke, in Ermoupolis, op Syros, maar ik ga nu toch maar wat later naar het tweede vaderland, waar ik weer gedoe voorzie vanwege de belastingaangifte. Ik stuurde een noodzakelijke verklaring van de Nederlandse fiscus naar het Ministerie van Financiën om de handtekening te laten legaliseren, een vorm van bureaucratische flauwekul, maar goed, het ding is zoekgeraakt in de post. Het zoveelste belangrijke stuk dat daar in de mist is verdwenen. Na jouw overlijden, toen ik een paar weken met verlof in Thessaloniki was, had ik een of andere verklaring van mijn rector nodig. Die heeft hem drie keer opgestuurd, maar hij kwam maar niet aan. Tenslotte heeft een bevriende collega, die naar de herdenking, na veertig dagen, van jouw dood kwam, de vierde editie meegebracht. Dat krijg je als je de eis laat vallen dat postbodes moeten kunnen lezen.

Mensen vragen me weleens waarom ik je, ruim vijftien jaar na je overlijden, brieven schrijf. In een hiernamaals geloof ik niet, al weet je het nooit zeker, maar ik heb het al eens uitgelegd, in een van de twee veelgeprezen eerdere boeken met brieven aan jou. Ik houd het er maar op dat zo onze band blijft, ook al houd ik hem eenzijdig in stand en eerlijk gezegd ligt het schrijven van brieven als vorm van literatuur mij nu eenmaal goed. Ik kan, wat ik te zeggen heb, ook in verhalen vatten (voor een roman heb ik onvoldoende adem, tenzij het misschien ooit nog eens een brievenroman wordt) en dat doe ik soms ook wel, maar brieven schrijft gewoon lekkerder. De boeken van Gerard Reve die ik het meest waardeer, Op weg naar het einde en Nader tot u, zijn in de aard der zaak ook brievenboeken. Heel lange, soms uiterst hilarische en scherpzinnige brieven. Nu jij weer.

Vorige week is je achterneefje Alexandros, landbouwkundig ingenieur én schipper op een jacht, een nachtje te logeren geweest. Hij was op doorreis van Düsseldorf naar Brussel. Hij kwam met de waterbus vanuit Rotterdam. Een mooie manier om naar Dordrecht te reizen, zo deden we het voor 1872, toen de spoorbrug tussen Dordt en Zwijndrecht werd geopend, tenslotte ook. En eigenlijk ook nog een flinke tijd daarna. Voor de Tweede Wereldoorlog was het heel normaal om vanuit Brabant, de Hoekse Waard of Rotterdam met een schip naar het Groothoofd te varen en daar het Eiland van Dordrecht te betreden. De waterbus, zeg de Rotterdamse boot, zet je tegenwoordag op de Merwekade af, maar het is natuurlijk veel indrukwekkender om door die prachtige Groothoofdspoort de stad in te gaan. Philips II, de hertog van Leicester, Alva, Willem van Oranje, de prinsessen Wilhelmina en Emma, koning Willem-Alexander en menig voorvader en -moeder van mij gingen u voor, maar als daar ieder uur een boot afmeert heb je een grote kans dat een paar binnenstadsbewoners, die wel de lusten van het wonen in het mooiste deel van Dordrecht willen, maar zelden de lasten, amok gaan maken. 

Alexandros was onder de indruk van Dordrecht, maar ik heb hem dan ook ver gehouden van spuuglelijke plekken als de Grote Markt, het Bagijnhof, het Achterom, het Statenplein en de Spuiboulevard. Hij moest wel op een kampeerbed tussen de boeken en alles wat in de afgelopen twee en veertig jaren in mijn werkkamer aanspoelde. Normaal doe ik het nooit, mensen bij mij thuis laten logeren, ik stop ze liever in een hotel, want het geeft gedoe met beddengoed, de badkamer delen en ontbijt maken, maar ik heb voor een keertje een uitzondering gemaakt. Die jongen is net afgestudeerd, moet nog aan zijn eerste baantje als schipper (in het zomerseizoen toeristen rondvaren in Halkidiki) beginnen en eigenlijk was het heel gezellig. Voor hij de trein nam om verder te reizen hebben we voor het gemak in de stad ontbeten. De avond ervoor hebben we in café The Hide Away Feyenoord van Ajax zien verliezen. Hoewel ze er in Griekenland ook wat van kunnen, was hij verbaasd over het idiote gedrag van sommige zogenaamde supporters. Vuurwerk, rotzooi op het veld gooien, Davy Klaassen met een hoofdwondje. De spelers konden er ook wat van. Van die opgefokte macho's die met de koppen tegen elkaar gaan staan. Hoe dom kun je zijn? Als je dat zo ziet, ben ik blij fan van FC Dordrecht te zijn. Dat heeft gisteren weer eens verloren. Achttiende in de eerste divisie, het geeft een vertrouwd gevoel.

In gedachten, altijd,

Kees

Dordrecht, 15 april 2023

Eigen baksel eerst!

Eindelijk weer eens zon, denkt Warnaar. Hij weet ook wel dat zeuren over het weer weliswaar een hartstochtelijke, vaderlandse hobby is, maar dat je er niets mee opschiet. Zoals je ook niets opschiet met stemmen op een hevig drinkende en met wijnflessen gooiende politicus, die daarbij ook nog beweert dat dat een 'Griekse' gewoonte zou zijn. Een Poetinvriend die heult met de Russen, meent Warnaar, die je natuurlijk niet hoort over 'Russisch drinken.' 

Hij herinnert zich met een glimlach dat hij als jongen dat ook eens in de kroeg heeft gedaan. Ook dronken, net als die politicus waar de krant het vanmorgen zo uitvoerig over had. Jammer dat het een beetje een sensatiekrant is, vindt hij. Het glas dat hij toen achteloos over zijn schouders gooide spatte tegen de muur naast de deur van het toilet uiteen. Net toen daar een grote kerel uit tevoorschijn kwam. Het kostte hem een vracht aan bier om de gemoederen te bedaren. 

Het was lang voordat iemand ook maar geloofde dat er ooit een rookverbod in de kroeg zou komen, behalve die enge Fons Nijpels uit Rotterdam, moordhoofdstad van Nederland. Hij heeft zich altijd verbaasd dat mensen daar willen wonen. Hij opent de deur naar de veranda, maar het is nog te vroeg in het seizoen om al buiten te kunnen zitten. Bovendien heeft hij nog werk te doen: een broodje bakken. Niets zo smakelijk dan je eigen baksel, vindt hij, terwijl hij de aangename geur opsnuift van het deeg dat staat te rijzen. 

Foto: auteur

Zakdoek

Warnaar weet niet waar hij een grotere hekel aan heeft, aan storm of aan regen. Hij tikt op de barometer die niet veel goeds voorspelt. Hij twijfelt of hij naar de supermarkt zal fietsen of de boodschappen maar laat voor morgen. Hij heeft twee supermarkten op loopafstand, maar eentje is een goedkope dozenschuiver voor 'het volk', de andere is een dure zaak vanwege de biologische pretenties. In beide wil hij niet gezien worden. 

Meestal gaat hij naar de refo richting stadscentrum. Ondanks de Heere vindt hij het sympathieke mensen, maar het aanbod is beperkt. Soms komt hij thuis met de helft van zijn boodschappenlijstje en moet hij alsnog naar de super aan het Lepelaarplein, waar hij zich altijd het lazarus moet zoeken omdat die dodo's iedere paar weken hun spullen op een andere plek zetten. Hij kan dan wel tegelijkertijd langs de sigarenboer. Hij rookt al jaren niet meer, bijna niet meer, maar wil een voorraad sigaren aanhouden. Je weet nooit of het oorlog wordt of dat er een nieuwe pandemie uitbreekt. Hoe moet je dan zo'n avondklok de baas blijven?

Als hij moet niesen ruikt zijn zakdoek vreemd. Een soort chemische lucht, denkt hij eerst, maar dan schiet hem het meisje te binnen dat een paar avonden terug uit de kroeg met hem meefietste naar huis. Het regende en ze hadden tegenwind. Ze dronken whisky. Naarmate hij meer innam kwam het glasoverschrijdend gedrag. Hij denkt met een glimlach aan hoe hij haar schoot met die zakdoek probeerde te drogen.

Foto: auteur

Storm

'Jawel, ik ben wezen stemmen,' antwoordt Warnaar een iets te nieuwsgierige buurvrouw, 'en ook maar gelijk voor het waterschap.' Hij had geen notie van wat welke partij daar nou wilde, maar hij had gewoon iemand gekozen van de club die ook zijn stem voor de Provinciale Staten, en dus indirect voor de Eerste Kamer, had gekregen. Geen proteststem, maar een keurige, gematigde partij, ietwat links van het midden. 

Heel lang geleden, toen hij nog een puber was, had hij weleens op 1 mei met nog een handvol anderen achter een rode vlag door het dorp gelopen, maar dat was toch vooral om met vriendjes mee te doen. In zijn studietijd vond hij Marx en Lenin alleen maar slaapverwekkend en zat hij liever in de kroeg dan mee te schreeuwen met opgewonden medestudenten. De kroeg is sindsdien populair gebleven.

De buurvrouw zei iets over de Boze Boeren Beweging, maar tegelijkertijd vroeg de bakker wie er aan de beurt was en deed hij zijn bestelling. Hij ging er verder niet op in. De kranten stonden vol over de zoveelste protestclub die uit het niets was opgekomen en ongetwijfeld weer in het niets zal verdwijnen. Het begon al bij boer Koekoek, die hij als dertienjarige trouwens wel grappig vond, lang voor de opkomst van die kale kwibus uit Rotterdam met zijn schoothondjes. Hij vindt alle ophef in de kranten en op de radio iets te veel van het goede. Toen de storm eindelijk een beetje begon te luwen, kreeg je ook nog Ajax-Feyenoord.

Foto: auteur

Verder van huis

Lieve Stella,

Het was druk, gistermiddag, bij de presentatie van Verder van huis in cultuurpaleis Visser's Poffertjes. 's Morgens dacht ik nog even 'wat moet het worden?' want ineens begon het afzeggingen te regenen. De ene genodigde had griep, de andere kampte met onverwachte sneeuw en werkzaamheden aan het spoor, de volgende had te doen met een krolse poes, er was iemand met een zieke chauffeur en er was ook nog een moeder van wie een kind moest bevallen. Nu hadden heer uitgever en ik heel veel uitnodigingen verstuurd, derhalve viel het alles mee. Visser was goed gevuld en heer uitgever was zelfs even bang dat hij niet genoeg boeken had meegenomen. Over de verkoop mogen we niet ontevreden zijn. Ik twijfel of ik te zijner tijd bij de afrekening van de royalty's ook de kosten van mijn vulpeninkt moet terugvragen, de originele dagboeken zijn tenslotte allemaal met de hand geschreven. Een paar jaar geleden heb ik twee liter encre bleue myosotis van de firma Herbin uit Parijs ingeslagen, zodat ik voor de komende decennia niet zonder hoef te zitten, maar wat ik ervoor heb betaald ben ik allang vergeten. Misschien schenk ik heer uitgever dat bedragje wel, omdat ik heel tevreden ben over hoe het boek er uitziet. Een mooie, rustige letter, niet te groot dit keer en met een prettig tintje, een beetje myosotisachtig.

Het is niet overdreven om te zeggen dat de belangstellenden van heinde en ver kwamen. Van Friesland tot Zeeuws-Vlaanderen. Dat maakt een beetje verlegen. Waaraan heb ik het te danken dat mensen zoveel moeite doen om een uurtje voor mij in Visser te gaan zitten, waarbij verwacht wordt dat ze ook nog eens een keer dat boek aanschaffen? Wel voor de gelegenheid met korting, maar zonder het boekenweekgeschenk. Dat de presentatie midden in de boekenweek viel, hadden noch heer uitgever noch ik ons gerealiseerd, anders had ik het lijvige en dure Denken ist heute überhaupt nicht mehr Mode van Anna Haag een paar dagen later opgehaald bij mijn boekhandelaar. 

We hadden, mag ik wel zeggen, een mooi, beknopt programma. Thisgirlslife (Ilona Snip) zong een paar van haar prachtige liederen. Ik ben al jaren een groot liefhebber van haar muziek. Ik vind haar een even grote ster als mijn oud-leerlinge Merel Baldé (Merol). Als Ilona ook een paar jaar geschiedenisles van me had gehad, was ze nu vast en zeker net als Merol op succestournee door Nederland en Vlaanderen. 

Wim van Til, oprichter van het Poëziecentrum Nederland, nam het eerste exemplaar in ontvangst, nadat ik eerst voor het publiek een praatje had gehouden over mijn fascinatie voor ego-literatuur. Waarom toch? Dat weet ik eigenlijk niet. Het overkomt je. Het mag niet van Lodewijk Wiener en Willem Frederik Hermans, maar ik weet nog dat het eerste dagboek van Kees Buddingh' uitkwam en dat ik de hele nacht heb doorgelezen, omdat ik eenvoudigweg niet kon stoppen. 

Het begon natuurlijk allemaal met de publicatie van het literair dagboek van Paul Léautaud in Privé Domein. Ook daar was ik meteen aan verslingerd. Jammer dat er zo godsgruwelijk weinig van Léautaud in het Nederlands is vertaald. Ik heb nog wel wat van hem in het Frans, maar om nu die hele ontzagwekkende serie dagboeken in de Pleiadereeks te kopen? Ik weet nu al niet meer waar ik mijn boeken moet laten. Er zijn heel wat dagboekaniers, brievenschrijvers en auteurs van memoires die ik bijzonder graag lees. Hans Warren, bijvoorbeeld, Mensje van Keulen, de gebroeders De Goncourt, C.O. Jellema, Jean-Paul Franssens, maar er moet altijd wel iets zijn van wat tegenwoordig een 'klik' heet. Ik heb bijvoorbeeld een paar maal geprobeerd de dagboeken van Arnold Bennett te lezen, of die van Virginia Woolf, maar daar blijf ik altijd weer teleurgesteld in steken. Het zal wel aan mij liggen. Jij bent een groot bewonderaar van Woolf, haar foto staat nog steeds op je werkkamer, die nog in dezelfde staat is als toen je me moest verlaten. Je kunt er zo weer aan de slag. Van Woolf haar fictie houd ik ook, maar haar dagboeken? Misschien moet ik het weer eens proberen, maar ik geloof dat ik afdwaal.

In zijn dankwoord sprak Wim op zijn beurt over zijn fascinatie voor poëzie. Hij vroeg wanneer er weer eens een bundel van me verschijnt. Ik bleef het antwoord schuldig. Ik schrijf nog maar heel weinig gedichten en als er eens eentje komt, vind ik het na een paar dagen meestal niet goed genoeg. Jij stimuleerde mijn poëzieschrijven, was altijd vol belangstelling en aangenaam kritisch. Ik mis dat. Misschien moet ik weer Engelse gedichten gaan vertalen. Weer eens wat oppikken van Moniza Alvi, Susan Wicks of Joanne Limburg, maar op het ogenblik ben ik te intensief met proza bezig en bij mij is het altijd het een of het ander.

Tot mijn verrassing las Wim aan het eind van zijn verhaal mijn gedicht American dreams voor en dat was, gezien de inhoud van Verder van huis heel toepasselijk. Het is trouwens een van jouw favoriete gedichten. Jij bent de aangesprokene in de tekst. 'Konden we Stella maar weer terug toveren,' schreef Marie-Thérèse uit Brugge me onlangs. Konden we samen nog maar eens een keer over die brug over de Mississippi wandelen, op de campus bij Middlebrook Hall!

Je ziet, de romanticus in me wordt wakker, maar goed, we hadden nog een stevige nazit en ik heb gelukkig heel wat boeken moeten signeren. Kunstbroeder Xuan Tran bracht Vietnamese hapjes mee voor het hele publiek en zijn vrouw LamCi, die afgelopen maandag op een foto in Trouw zomaar een zoen kreeg van Mark Rutte, kwam met een grote bos bloemen. Jammer dat de Engelse vertalingen van Xuans poëzie niet echt opschieten. Als er daar voldoende van zijn, kan er een Nederlandse vertaling komen en kan heer uitgever weer een presentatie organiseren. Het zou mooi zijn als iemand zijn werk direct vanuit het Vietnamees in het Nederlands kon vertalen, maar die iemand moet dan wel een dichter zijn en een verdomd goeie kennis van de brontaal hebben. Ik durf me, als dichter, na meer dan dertig jaar Grieks spreken nog steeds niet te wagen aan het vertalen van Griekse gedichten. Samen lukte ons dat wel. Ook dat mis ik.

Even iets anders. Ik kreeg een tijdje terug van iemand The Librarian of Auschwitz cadeau. Een boek dat is geschreven door Antonio Iturbe, een Spanjaard, en vertaald in het Engels door Lilit Zekulin Thwaites. Ik heb het net uitgelezen. Het is een verschrikkelijk verhaal. Ik bedoel: het boek is goed geschreven en voor zover ik dat kan beoordelen in voortreffelijk Engels vertaald, maar het gaat over de gruwelen van Auschwitz en Bergen Belsen en over hoe de mensen die trachten te overleven. Een uiterst beklemmend verhaal over een veertienjarig meisje dat, met alle risico's die dat meebracht, een klein aantal boeken verborgen hield voor lessen in een clandestiene school. Ik ga je het verhaal niet in detail vertellen, maar ik heb er slapeloze nachten en vreselijke dromen van gehad. Soms moest ik het even een dag of wat wegleggen voor ik verder kon lezen. Het boek is gebaseerd op het ware verhaal van Dita Kraus, een joods meisje uit Tsjecho-Slowakije dat vanuit Praag via Theresienstadt in Auschwitz terechtkwam. Ze heeft de oorlog goddank overleefd, maar door haar geschiedenis, verwoord in dit boek, kwamen de verschrikkingen van de vernietigingskampen wel heel dichtbij. En dat terwijl ik als historicus toch goed op de hoogte meen te zijn met de gebeurtenissen van toen. Als ik bedenk dat er nu weer in Nederland mensen rondlopen die de holocaust ontkennen en die weer die vileine anti-semitische complottheorieën rondbazuinen, lopen de koude rillingen me over de rug. Ik weet soms niet meer in wat voor tijd we leven. Ik houd er voorlopig maar even over op.

In gedachten, altijd,

Kees

Dordrecht, 13 maart 2023.

Foto: Leónie Holshuijsen

Verder van huis (slot)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Dit is de laatste voorpublicatie. U bent allen van harte welkom bij de presentatie. De toegang is gratis, het boek, dat 17,95 euro kost, wordt door de uitgever speciaal voor de gelegenheid voor 15,00 euro aangeboden en desgewenst krijgt men de handtekening van de schrijver er gratis bij. De muzikale omlijsting is in handen van de bekende zangeres Thisgirlslife (Ilona Snip), het eerste exemplaar wordt in ontvangst genomen door Wim van Til, oprichter van het Poëziecentrum Nederland.

Maandag, 19 september 1988:

Stella was er gisteren, toen we elkaar belden, heel zeker van dat ze 17 oktober komt. Dat is nog maar een maand. Die tijd kan me niet snel genoeg gaan.

Gistermiddag met Lupius naar Merz gewandeld. Ik was er in geen tijden geweest. Het was er aangenaam rustig. Ik heb het bij een cappuccino en twee Oud-Hoegaards gehouden, omdat het zaterdag bij Thijs nogal uit de hand is gelopen. We waren trivial pursuit aan het spelen met Richard, Gerrit en Herbert, toen Peter Bonte onverwacht voor de deur stond. Even later kwamen ook Wim en Vera. Toen werd het heel erg gezellig en vier uur in de ochtend. Zoveel had ik eigenlijk niet gedronken, maar ik kan op de een of andere manier niet goed meer tegen laat naar bed gaan.

Woensdag, 21 september 1988:

Ik zou vandaag op bezoek gaan bij Stientje Buddingh', maar toen ik in de Bankastraat aanbelde, deed Wiebe open en bleek zijn moeder met griep in bed te liggen. Gezegd dat ik haar beterschap wens en binnenkort zal bellen.

Een lieve brief van Stella bij de post en bericht van Hanneke en Geoffrey uit Amerika.

Vrijdag, 23 september 1988:

Ik kwam vanmiddag in de boekwinkel op de Reeweg Laura Jonker tegen, leerlinge uit de eerste klas waaraan ik in Hendrik-Ido-Ambacht lesgaf. Ik herkende haar onmiddellijk, zij aarzelde even, het is tenslotte veertien jaar geleden. Laura en haar onafscheidelijke vriendin Khadija Ben Chikhi. Ik associeer die twee met de beste jaren tot nu toe uit mijn onderwijsloopbaan. Ze was verbaasd dat ik haar naam direct wist, maar ze vermoedt natuurlijk niet hoeveel de brief voor me betekende die zij en Khadija aan hun 'oude meester' schreven toen ik pas van baan was veranderd en die vreselijke, eerste maanden op de mavo doormaakte. Ze vertelde dat ze in het Kasperspad woont en werkt bij de fysiotherapeut aan de Reeweg. We konden bij de kassa maar even praten, want er begon zich een rij te vormen en zij moest naar haar werk.

Foto: auteur

Verder van huis is verkrijgbaar via verkoop@liverse.nl, direct bij de auteur of te bestellen in de reguliere boekhandel.

Verder van huis (7)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Dinsdag, 26 januari 1988:

Vanmiddag mentorenvergadering gehad. 'Men' wil dat je als mentor steeds meer sociaal werker moet worden: je moet achter incest aan, achter kindermishandeling, achter vervuiling en verwaarlozing, controleren of ze genoeg aan sport doen, of ze roken, of ze het niet stiekem met elkaar of met de buurman doen, of ze, godweetwat nog meer uithalen, mankeren of ondergaan. Natuurlijk bestaan er problemen, als je daar een vermoeden van hebt moet je het doorgeven aan een geschikte instantie, de hulpverleningswereld tiert tenslotte welig, maar ik ben allereerst leraar, geen buurtwerker, politieagent of psycholoog. Daar heeft 'men' te weinig oog voor.

Zaterdag, 30 januari 1988:

Gisteren naar de receptie van de Fulbright-commissie geweest, in Amsterdam. Kort met enkele Amerikaanse gasten gesproken en met een paar voormalige seminargenoten, maar echt sprankelend was het niet. Eerder wat saai. Uit de reactie op een vraag van mij leid ik af dat mijn rapport overduidelijk ongelezen in een lade is verdwenen. Ik had me de moeite grotendeels kunnen besparen, maar goed, de periode in Amerika was leerzaam en de beurs beslist genereus. Ik moest de commissie teleurstellen wat de homestays in Nederland betreft, want ik ben van plan de zomer bij Stella door te brengen en kan dus niet ontvangen.

Begonnen aan deel drie van Jean Auels' cyclus De aardkinderen. Boeiend om te lezen en zeker iets dat ik mijn leerlingen ga aanraden, al schrikken die misschien van de omvang. Dikke boeken, daar houden ze niet van, maar ik ben er de rest van het weekeinde lekker zoet mee.

Foto: Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Verder van huis (6)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Vrijdag, 25 december 1987:

Het is weer zo'n allejezus sombere, loodgrijze dag. Als dat de hele Kerst zo blijft zijn we mooi klaar. Het is wel een overgang voor Stella, van het zonnige Griekenland naar dit rotklimaat, al wist ze wat ze kon verwachten. Ze heeft na haar afstuderen een jaar in Londen gewoond. Veel zin om de deur uit te gaan hebben we niet. Ik zou nu niet graag alleen thuis zitten, maar met zijn tweeën is dat heel anders en de kerstboom met al die lichtjes brengt extra gezelligheid.

Voor Stella staat al helemaal vast dat we gaan trouwen. Ik weet niet of dat niet een wat al te vlotte conclusie is, maar ik vind het eigenlijk wel best. Ze is lief, knap, zorgzaam, buitengewoon slim en bovendien een groot liefhebster van poëzie. We moeten alleen een oplossing voor de afstand vinden, maar daaraan wordt gewerkt.

Zaterdag, 26 december 1987:

Stella is heel anders dan mijn voorgaande vriendinnen. Veel keuriger zal ik maar zeggen, in de zin van dat ze stijl heeft en elegantie waardeert, meer een mevrouw dan bijvoorbeeld Marion, die altijd in rafelige t-shirts liep en oude spijkerbroeken. Vanuit ons gezichtspunt is ze ouderwetser opgevoed, traditioneler is misschien het goede woord, al heeft dat jaar in Engeland haar goed gedaan, en behoort ze in Griekenland zeker tot de modern denkende, geëmancipeerde vrouwen, een kolossaal verschil met de opvattingen van haar moeder, die bovendien geheel in de Heere is en Stella absoluut niet. Ik begrijp dat haar vader ook weinig van het geloof moet hebben.

We vullen elkaar goed aan: zij vrij stil, ik soms praatziek, zij gematigd met alcohol, ik een stevige drinker, zij degelijk in huishouding en kleding, ik meer een flodder. Wat we delen, bijvoorbeeld, is de belangstelling voor wetenschap, kunst en literatuur. Zij heeft als bijvak op de universiteit kunstgeschiedenis gedaan, zoals ik bij mijn MO. Heerlijk om 's morgens naast elkaar wakker te worden en dan nog even te proeven van de lusten des vleezes. Ze heeft het alleen een beetje moeilijk met de kou. Ook in huis. De kachels moeten hoger dan normaal. Als we trouwen en ze komt hier wonen, moet er centrale verwarming komen en kunnen we niet met het nogal primitieve douchehok volstaan. Dan maken we van de kleine voorkamer, nu de doka, een badkamer.

Foto: Archief Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Verder van huis (5)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Woensdag, 29 juli 1987:

Minneapolis

Zojuist weer een voortreffelijk college geschiedenis over Jefferson Davis door Ray Arsenault. Misschien neem ik wel een Amerikaans onderwerp voor mijn toekomstige doctoraalscriptie. Dit was in elk geval een inspirerend verhaal. Ray is ook een uitstekende verteller.

Zaterdag, 1 augustus 1987:

Minneapolis

De dag uitgezweten aan de oever van Lake Calhoun, met Adelaïde, Stella, Ute en Klara. Het was eigenlijk te warm en het stikte helaas van de steekvliegen. Omstreeks drie uur gered door een regenbui. De vochtigheidsgraad van de warmte is uitputtend. In Suriname was het ook zo vochtig, maar omdat je daar niet voortdurend in ruimtes met airconditioning zat, raakte je eraan gewend en was het daardoor beter te verdragen.

Zondag, 2 augustus 1987:

Minneapolis

Je leest soms merkwaardige dingen. Over verplichte drugtests voor werknemers bij sommige bedrijven, bijvoorbeeld. Met daarbij een telefoonnummer om mensen anoniem te verklikken. Of een artikel onder de kop 'Criminaliteit', over een man die 'heupwiegend' een bibliotheek binnenkwam en 'lachte' toen er mensen naar hem keken. Je mag kennelijk wel met een pistool op zak lopen, maar als man niet heupwiegend een bibliotheek ingaan. En dan zijn er ook nog staten waar ze kinderen ter dood veroordelen. Dat ze in sommige staten überhaupt de doodstraf nog hebben is al weerzinwekkend, maar kinderen! Ik kom tot nu toe alleen maar vriendelijke en gastvrije mensen tegen, maar toch zou ik van z'n leven niet in de VS willen wonen.

Foto: Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Verder van huis (4)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Zondag, 28 juni 1987:

New York

Weinig tijd om rustig te schrijven, daarom maar even kort: naar het World Trade Centre gelopen en daar met een razendsnelle lift, zodat je maag bijna in je keel schiet, naar de hoogste verdieping gegaan. Op het dak van een van de torens gestaan, vanwaar een ongelooflijk gezicht op New York. Heel bijzonder helicopters onder je door te zien vliegen en het Vrijheidsbeeld als een soort dwerg in de diepte te zien. Voelde me alles behalve op mijn gemak, ondanks de degelijke afscherming, waardoor je wel heel acrobatisch aangelegd moet zijn om van het ding af te springen. Ik ben echter geen hoogtemens en was blij weer beneden te zijn. Geluncht in een of andere bar in de buurt van het WTC. Junkfood, brrr. Vanavond gegeten in het Thaise restaurant bij ons aan de overkant. Het eten smaakte goed, maar was allesbehalve pittig. Amerikanen kunnen misschien slecht tegen heet gekruid eten. Als bijzonderheid stond op de kaart vermeld dat Edgar Allan Poe in 1845 enige tijd in het pand heeft gewoond.

Maandag, 29 juni 1987:

New York

(22.35u) Met het reisgezelschap tot nu toe geen problemen. We zijn aardig op elkaar ingespeeld, ondanks de verschillende nesten waaruit we komen. Belangrijk is dat iedereen van goede wil is. Denk dat de brieven aan Lupius de belangrijkste notities over N.Y. gaan bevatten, want er is zoveel te doen dat ik weinig tijd voor aantekeningen heb. Jezus wat ben ik weer moe. Vandaag weer einden gewandeld, nu onder meer de Brooklynbrug over.

Foto: Archief Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Verder van huis (3)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Donderdag, 4 juni 1987:

Genoten van de dagboeknotities van Gerrit Komrij in Een en ander. Zó had ik over Portugal willen schrijven, maar ik bleef steeds weer steken bij mooie meisjes en andere oppervlakkigheden. Ik zou volgend jaar wel een hele zomervakantie in Portugal willen doorbrengen, ook om de taal beter te leren. De grammatica valt mee, de uitspraak is behoorlijk moeilijk.

Gisteren met Thijs en Peter Kuiters gegeten in De Vrijheid. Peter vertelde over de nieuwe muziekprojecten van Bobby Kinghe. Ze kampen met het traditionele euvel: er komt nauwelijks publiek uit Dordrecht zelf. Het is dat ze een aardige subsidie hebben en dat er wat mensen uit Amsterdam en Rotterdam op afkomen, maar als je het alleen voor de Dordtenaren moet doen, kun je net zo goed niets organiseren. Hoe vaak hebben wij ons vroeger ook voor niets uitgesloofd. We hadden er lol in, hoewel het eigenlijk zonde van de moeite was.

Ik ben gisteren het eindexamenfeest in Fame helemaal vergeten. Aan de ene kant jammer, aan de andere maar goed ook, want feesten midden in de week is voor wie moet werken niets gedaan.

Zaterdag, 6 juni 1987:

Marion jarig. Heb haar een kaart gestuurd al heb ik geen idee of ze dat waardeert. Tien jaar geleden kregen we een verhouding, ook op haar verjaardag. Nu zijn we bijna weer vreemden voor elkaar.

Naar de opening van Ton van Dalens expositie in de Rotterdamse artotheek geweest. Een groepstentoonstelling waaraan ook Frans van Lent, Ed Boogert en Arthur van der Hoek deelnemen. Was onder de indruk van Ton zijn beelden, of moet ik objecten zeggen? Ik sta nogal kritisch tegenover abstract werk, maar dit is fascinerend van vorm. Frans van Lent toonde mooie foto's, Arthurs werk is knap gemaakt, maar zei me niet veel en dat van Boogert vond ik pure rommel.

Er waren uiteraard veel aanwezigen uit Dordrecht, waaronder Bas Damme, Gerard Bouma en de ouders van Ton. Ik zag een tengere, jonge vrouw met rood geverfd haar, die nogal opviel. Een wat vermoeide blik, prachtig gevormde mond, elegant gekleed, maar eer ik haar goed en wel had opgemerkt was ze alweer verdwenen. 

Foto: Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Verder van huis (2)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Zaterdag, 9 mei 1987:

Gisteren met Fri Kolen en Corrie Volker een vergeefse autorit naar Leiden gemaakt. We hadden een afspraak op de universiteit, tussen half vijf en vijf uur, maar onderweg kwamen we tweemaal in een file terecht, wat een uur vertraging opleverde. Inmiddels was de decaan naar huis. Toen maar wat troost gezocht op een koud en winderig terras. Met zijn drieën met een auto is wel goedkoper dan met de trein, maar bij de volgende poging geeft ik toch de voorkeur aan de NS.

In Dordt met Corrie pizza gegeten bij Costa d'Oro. Daarna zijn we naar de Folkclub gegaan. Er zouden Hongaren optreden, had ik in de krant gelezen. Dat was ook zo, maar in plaats van Hongaarse muziek speelden ze platte country & western. Met cowboyhoeden op! Corrie vond het wel gezellig, geloof ik. Gelukkig werd de avond een beetje gered door een jong ventje dat in de pauze een paar mooie bluesnummers speelde op de piano. Ik sprak Henk Brand, die nog steeds plannen heeft naar Ierland te emigreren.

Vrijdag, 15 mei 1987:

Het is al dagen lang kutweer. Onder de tien graden en voortdurend regen. Aan dit beestenklimaat zal ik nooit wennen en dan moeten we morgen, met dit weer, ook nog Herbert zijn ouders helpen verhuizen.

Afgelopen woensdag de eerste bureaucratische horden genomen die tot een inschrijving aan de Universiteit Leiden moeten leiden. Een warwinkel van papieren. Officieel inschrijven kan nog niet, want 'de formulieren zijn laat dit jaar', alsof het om de nieuwe aardappelen gaat. Ook de studiegids komt pas eind juni. Fijne organisatie. Het zal er wel op neerkomen dat pa me moet inschrijven als ik in de VS zit en dat Fri me vervolgens moet inschrijven voor de colleges.

Foto: Archief Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Mooie zondag

Godallemachtig, denkt hij, nu beginnen ze na het roken ook al te zeiken over de alcohol. Nog even en je kan en mag in dit land vol betuttelende en moralistische kommaneukers helemaal niks meer. Ik zou geen Warnaar zijn, moppert hij, als ik hier niet tegendraads van word. Hij kijkt op zijn horloge. Nee, 's zondags is de slijter op deze tijd nog niet open. Misschien moet hij ook maar weer gaan roken. Hij weet natuurlijk wel dat drinken niet de gezondste activiteit voor een mens is, hij is niet zo achterlijk als de betuttelaars veronderstellen, maar hij mist zijn sigaartje bij de koffie en nu willen die engerds hem straks misschien ook nog zijn borrel afpakken. Dan gaat hij op zijn ouwe dag alsnog emigreren.

Hij herinnert zich de vader van een vriend. De man had longproblemen. Zijn doktor raadde hem dringend te stoppen met roken. Op de vraag hoeveel langer hij dan zou leven zei de arts: 'Een paar jaar misschien'. De man bleef roken en ging een jaar later dood. Hij had in die tijd met veel plezier van zijn sigaretten genoten. 

Warnaar kent iemand die meestal buiten de piste gaat skiën en een buurtgenoot die aan een of andere extreme vechtsport doet. De hoogbejaarde van nummer 321 fietst zelfs nog. Hij vindt het best. Ze moeten het toch gewoon zelf weten? Nog een kwartier, dan gaat de slijter open. Daarnaast is een supermarkt waar ze sigaren verkopen. Wordt het toch nog een mooie zondag, denkt hij.

Foto: auteur

Verder van huis (1)

Op zondag 12 maart 2023 om 16.00u wordt deel VIII van mijn serie literaire dagboeken gepresenteerd in Visser's Poffertjes, Groenmarkt 9 in Dordrecht. De titel van het boek luidt 'Verder van huis. Literair dagboek 1987-1988'. Het wordt gepubliceerd door Uitgeverij Liverse. Voor het zover is, zullen er, uiteraard onregelmatig, want je moet de spanning erin houden, enkele korte voorpublicaties op dit weblog verschijnen.

Dinsdag, 3 februari 1987:

Gisteren veel correctiewerk afgedaan. Vervelende Sisyfusarbeid, maar hoe langer je de boel laat liggen, hoe meer je er tegenop gaat zien. Het is bovendien weinig respectvol tegenover de leerlingen, waarvan je verwacht dat ze hun best hebben gedaan, om het erg lang te laten duren voor ze hun cijfer krijgen. Er zijn collega's, vooral op scholengemeenschap Het Zinkend Schip, die dat maar een vreemde gedachte vinden.

Zondag, 8 februari 1987:

De bijeenkomst over de MO-opleiding is een beetje in het water gevallen, want zowel Gerard Borst als Fri Kolen zeiden op het laatste ogenblik af. Met Piet v.d. Maagdenberg wat zitten filosoferen. We denken dat het opzetten van een eigen opleiding heel moeilijk zal worden, door een wirwar aan eisen en voorwaarden en als je daar allemaal aan voldoet, moet je nog studenten zien te krijgen. Misschien is het vruchtbaarder een collectief te organiseren voor het doen van historisch onderzoek en het schrijven van artikelen. Dat gaan we aan de anderen voorstellen.

Gisteren met Guus de Landtsheer naar de Nationale Onderwijstentoonstelling geweest. Veel gladde jongens in verdacht nette pakken achter computers, geassisteerd door juffrouwen in truttige mantelpakjes. Ik vond het allemaal nogal tegenvallen. Heb voor geschiedenis weinig spectaculaire dingen gezien. De bijeenkomst van onze methode, Sprekend Verleden, waarvoor we hadden ingetekend, omdat Nijgh en Van Ditmar dan onze reiskosten, de entree en enkele consumpties betaalde (veel dank), leverde ook geen nieuwe inzichten op, behalve dan dat de grote man erachter, Leo Dalhuisen, een merkwaardig warhoofd is en er altijd wel weer enkele collega's zijn die je versteld doen staan van de domheid van hun vragen.

De hoofdredacteur van Kruispunt laat weten dat ik van de Vlaamse minister van cultuur een aanvullend honorarium krijg voor de gedichten die het blad publiceerde. Geen wereldschokkend bedrag, maar prettig nieuws, want toch een vorm van erkenning.

Foto: archief Kees Klok

Verder van huis is vanaf nu te reserven via verkoop@liverse.nl

Groener gras

Warnaar leest dat het thema van de Poëzieweek 'vriendschap' is. Een sympathiek thema, al vraagt hij zich af waarom dat soort evenementen altijd een thema moet hebben. Hij is meer van de spontane invallen en een waaier van onderwerpen. Hij kan zich de dag niet heugen dat hij een gedicht heeft geschreven. Dichten, dat was iets voor de puberjaren, de uitzichtloze verliefdheden op onbereikbare meisjes en in het beste geval de schoolkrant. Hij herinnert zich dat die in zijn schooljaren nog werd gestencild. Geen mens onder de veertig die nog weet wat een stencil is, op een enkele archiefmedewerker na.

In die schooltijd maakte hij een aantal vriendschappen voor het leven. In enkele gevallen waren die maar kort, door vrienden die jong, soms heel jong, overleden. Hij herinnert zich Pierre, een fanatieke hardloper. Iedere dag er op uit, bij weer en wind, tot ze hem vonden in de berm langs een sloot. Hartstilstand. En dan had je de gevallen van kanker en dat ongeluk met een slordig invoegende vrachtwagen. De rijksweg was bijna een volle dag gestremd. 

Prettiger stemt de remigratie naar zijn woonplaats van enkele vrienden die jaren lang elders woonden. Voor werk of omdat ze ten onrechte dachten dat het gras elders groener was, maar tijdig gepensioneerd of tot inkeer gekomen. Hij kijkt weleens naar mensen die meedoen aan het televisieprogramma Ik vertrek. Maarten van Rossem zegt dat een groot deel van de mensen niet goed snik is. Hij heeft de neiging Maarten van Rossem altijd te geloven.

Foto: auteur

Dodo

Warnaar leest dat er weer een of andere actiegroep, Huiskat Thuiskat, is opgestaan, die van alle katten in het land binnenkatten wil maken. Ze zouden veel te veel beschermde vogels vangen. 'Een club malloten,' moppert hij, 'die voor pure dierenmishandeling is. Ze zullen wel niks beters te doen hebben.' Hij vindt dat katten buiten horen en dat, als beschermde vogels gevaar lopen, het wel om zieke of zwakke beesten zal gaan. Anders waren ze wel op tijd weggevlogen. Hij denkt aan een prent van een dodo, die hij weleens in een geschiedenisboek heeft zien staan. Een merkwaardige vogel en uitgestorven, maar hij meent dat de aarde er niet langzamer door is gaan draaien. Dat uitsterven was trouwens de schuld van de homo sapiens, niet van de felis silvestris catus.

Activisten! Waarom irriteert de soort hem zo snel? De morele arrogantie, denkt hij, de gelijkhebberij en het vrijwel altijd ontbreken van enig gevoel voor humor. Johan Vollenbroek, alleen van die naam heeft hij al de broek vol. Warnaar herinnert zich dat hij in zijn heel jonge jaren bij een clubje zat dat zich keerde tegen het eetfestijn dat kerstmis heette. Ze gingen met kerst in hongerstaking uit protest tegen al het vreten en zuipen. Aan het eind van de tweede dag was hij nog net op tijd thuis voor het kerstdiner van de familie.

Hij was zestien, een puber, en liep gewoon met een paar iets oudere vrienden mee. Iedereen heeft wel een jeugdzonde, meent hij. Goddank is hij intussen volwassen geworden.

Foto: auteur

Gas

De krant meldt dat koken op aardgas slecht is voor de longen. Warnaar wordt er niet warm of koud van. Leven in Nederland is superslecht voor de longen, weet hij, de lucht die we inademen is door en door giftig en verziekt. Omdat daar op korte termijn toch niets aan zal worden gedaan, is hij niet van plan om zich er druk over te maken. 'Het zal wel,' zucht hij, terwijl hij zijn eerste koffie van de dag inschenkt. Buiten is het druilerig en somber. Hij vindt januari één lange, miserabele maandag. Februari vindt hij niet veel beter en met maart moet je maar afwachten waar het heengaat. Hij denkt ineens aan Gerard Reve's Op weg naar het einde, een boek dat niemand ongelezen zou moeten laten.

Hij herinnert zich de commotie toen het gas in de Groningse bodem pas was ontdekt. Ieder gezin moest op aardgas gaan koken. Alle toestellen die op lokaal, uit kolen gewonnen, gas werkten, moesten worden vervangen, waarna ook culinair gouden tijden zouden aanbreken. Hij herinnert zich de Dordtse gasfabriek aan de Merwekade, een lelijk, smerig gebouw uit het midden van de negentiende eeuw, en een enorme gashouder die voortdurend langzaam, zo langzaam dat je de beweging niet zag, op en neer ging. 

Dat was ook niet bevordelijk voor de longen, bedenkt hij, en ook dat ondanks alle gejammer over van alles wat allemaal slecht is voor de gezondheid, de gemiddelde leeftijd mooi nog steeds omhoog gaat. Hij schenkt zich nog maar een koffie in.

Foto: auteur