zaterdag, juli 11, 2020

Heilige Wijsheid



Wij trouwden in de Agia Sofia.
Niet de beroemde,
de omstreden,
maar haar jongere zuster.

En toen je doodging hebben we je 
vanuit de Agia Sofia begraven.
Kerk, moskee, kerk,
geboren, geleefd, gestorven.

Men dient zich te hoeden
voor historische analogieën
doceerde mijn hoogleraar.

Dat was in de tijd
dat wij elkaar
nog niet hadden ontmoet.

Foto: auteur

dinsdag, juli 07, 2020

Een canon van de Dordtse geschiedenis



De discussie over de bezwaren voor en tegen een canon van de Nederlandse geschiedenis is indertijd uitgebreid gevoerd, waarbij onder meer werd gewezen op het gevaar dat aan zo'n canon een soort bevestiging van 'de Nederlandse identiteit' zou kunnen worden gekoppeld. Een identiteit die immers niet bestaat, al geloven populistische kringen van wel. Hij zou ook tot uitsluiting kunnen leiden van nieuwkomers in de samenleving of kunnen worden misbruikt voor een vorm van assimilatie. De canon is er gekomen, als richtlijn voor het onderwijs, en is inmiddels herzien, wat weer tot behoorlijk wat discussie heeft geleid. Dat is op zich prima. Niet voor niets stelt de (in Dordt geboren) historicus Pieter Geyl dat geschiedenis 'een discussie zonder einde is'. 

Ik ga de discussie over de wenselijkheid van een canon niet overdoen, het ding is er nu eenmaal, al zie ik niet goed in hoe al die vijftig vensters op het verleden in het onderwijs voldoende aan bod kunnen komen, want het geschiedenisonderwijs in Nederland wordt, zeker op scholen (zoals een prominente in onze stad) waarvan de 'managers' alleen de portemonnee van enig belang vinden, in de praktijk maar matig bedeeld. Hoe kun je het als zichzelf respecterende school in je hoofd halen om geschiedenis, waarvan iedere politicus roept dat het zo'n belangrijk vak is, nog maar één uurtje per week in de onderbouw aan te bieden? In het basisonderwijs zit geschiedenis vaak ingebakken in de merkwaardige combinatie 'wereldoriëntatie', waardoor er helemaal weinig van terecht komt. Mijn vroegere ervaringen als stagebegeleider van geschiedenisstudenten aan verschillende tweedegraads lerarenopleidingen stemmen mij niet optimistisch. Daar kun je met recht spreken van een dramatische, vakinhoudelijke verwaarlozing, tenzij er in de afgelopen jaren een wonderbaarlijke koerswijziging heeft plaatsgevonden. Ik heb er nog niet over gehoord, maar ik dwaal af, terug naar de canon.

Een positief punt is dat het opstellen van een canon dwingt tot nadenken over de geschiedenis, tot een discussie over wat er wel of niet in moet, wat uiteraard afhangt van de vragen die je aan de geschiedenis stelt. We weten dat iedere tijd zo zijn eigen vragen aan het verleden heeft, dat is ook een reden om zo'n canon van tijd tot tijd nog eens goed onder de loep te nemen. Dat geldt dus ook voor een Dordtse canon, waarover al jaren wordt gesproken, maar die er tot nu toe niet is gekomen. Het Historisch Informatiepunt Augustijnenhof gaat een voorstel voor een Dordtse canon doen en ik ben zeer benieuwd hoe dat er uit gaat zien. Ik heb wel enige gedachten over wat er in de Dordtse vensters zou moeten en ik ben benieuwd of het komende voorstel enigszins overeenkomt met mijn opvattingen als historicus. 

De uiteindelijke canon moet wel een zaak blijven van experts op het gebied van de Dordtse geschiedenis. Wat dat betreft ben ik blij met het initiatief van het Augustijnenhof. Bij dit soort projecten liggen provincialisme, lokaal chauvinisme en legendevorming namelijk altijd op de loer. De lokale politiek moet zich er daarom vooral niet mee bemoeien, evenmin als Dordrecht Marketing en aanverwante propagandaclubs, want met borstklopperij en mooie sprookjes is een Dordtse canon niet gediend. Ik verheug me op de komende discussie en hoop daar een nuttige bijdrage aan te kunnen leveren.

Foto: auteur 

maandag, juli 06, 2020

Veranderingen



Warnaar, dat familielid van me dat nogal op mij lijkt, is voorlopig vertrokken naar het land der letteren, die fraaie streek waar geen sprake is van anderhalve meter afstand houden en ander corona-ongerief. 

Of hij nog terugkeert op mijn weblog is ongewis, zeker is dat ik het vanaf nu weer overneem. Dat zal niet meer iedere dag zijn, maar gewoon wanneer het mij uitkomt. Ik ben namelijk druk bezig met geschiedkundig onderzoek, nu we weer, zij het met een paar beperkingen, in de archieven kunnen werken.

Het 'Boekenpraatje' op mijn Youtube-kanaal zal minder frequent worden want het is tijd voor verandering. Ik zal mij op Youtube meer gaan bezighouden met mijn vak, geschiedenis, of met actuele zaken waarover ik iets kwijt wil. Mijn boekbesprekingen worden voortaan bij voorkeur geplaatst op mijn geschiedenis & literatuur weblog. Ook zullen op dat weblog nu en dan artikelen verschijnen over literatuur, geschiedenis en aanverwante zaken. Een aantal is daar natuurlijk al te lezen.

We zien elkaar eerstdaags op deze of de aanverwante pagina. 

Foto: Archief Kees Klok



zondag, juli 05, 2020

Natuurwet



Hij moet verder met een opdracht die hij al te lang heeft laten liggen, maar het waait nog steeds veel te hard, nu en dan valt een bui en hij moet de was nog ophangen. Hij vraagt zich weleens af of grote historici als Thomas Carlyle, Johan Huizinga en Pieter Geyl ook hun eigen boodschappen moesten doen, hun potje koken, hun was ophangen, matten kloppen en de vaat wassen. Niet dat hij zichzelf een groot historicus vindt, al beoefent hij met plezier zijn vak, maar hij wordt soms te veel afgeleid door de noodzakelijke onnozelheden van vandaag de dag. 

Hij vraagt zich af wat voor lering uit de coronaramp valt te trekken. Hij heeft er een merkwaardig gevoel van urgentie aan overgehouden, dat voortkomt uit het besef dat er geen zekerheden bestaan, dat alles ineens anders kan zijn, dat het leven ongehoord kwetsbaar is. Dat je op het ene ogenblik gezellig met vrienden in de kroeg zit te borrelen terwijl even later een bizarre stilte over de gesloten stad daalt vanwege een onbekend virus. 

Waarom komen die pandemieën vrijwel allemaal uit het oosten, vraagt hij zich af. Bestaat er misschien een nog niet ontdekte natuurwet, zoiets als de wet van Buys Ballot? Hij moet op zoek naar de documenten voor die opdracht, maar eerst nog even de was.

Foto: auteur


zaterdag, juli 04, 2020

Heren XIX



Hij ziet met lede ogen aan hoe de wind de bloemenzee in zijn tuin geselt. De ene regenbui volgt de andere in snel tempo op. Herfst in juli. Hij voelt zich lusteloos. Er komt weinig werk uit zijn handen. Hij heeft het grootste deel van de ochtend verlummeld met, ja met wat eigenlijk? Koffie zetten en wat door de krant bladeren, zonder zin zich in het nieuws te verdiepen. De wereld draait toch wel door.

Hij verwacht bezoek. Een bevriend stel uit de hoofdstad. Een vakgenoot en zijn vrouw. Hij had zich verheugd op een mooie wandeling door de stad, het terras van de stamkroeg, ergens buiten eten. Ze kunnen het vergeten met dit weer en dan zitten ze ook nog met die anderhalve meter. Hij begrijpt ook wel dat je niet op elkaars lip moet gaan zitten, maar het gedram, de stelligheid waarmee de autoriteiten maar blijven hameren op wat hij gevoelsmatig overdreven vindt, daar wordt hij moe, chagrijnig en opstandig van. 

Waar hij ook moe, chagrijnig en een beetje ziek van wordt is het gedrein over het slavernijverleden, dat dweepzieke geroep om excuses. Hij is niet van plan om excuses te maken voor iets waar hij geen enkele schuld aan heeft. Ze zoeken op Google maar het nummer van de Heren XIX, kunnen ze die bellen.

Foto: Beeldbank Regionaal Archief Dordrecht, 552_331424 (West-Indisch Huis)


vrijdag, juli 03, 2020

Afgelast



Hij leest in de krant dat ook de Dordtse kerstmarkt is afgelast vanwege het coronavirus. Het lijkt hem een redelijk voorbarig besluit, al bedenkt hij dat hij eigenlijk geen idee heeft hoe lang van tevoren je moet beginnen met zoiets te organiseren. Er rust geen zegen op die markt. De laatste werd afgelast vanwege harde wind. De tweede dag bleef die wind weg. 

Hij denkt dat dit weleens het definitieve einde van het fenomeen zou kunnen zijn, althans in Dordrecht. Zeker als dat merkwaardige, anderhalve-meter-dictaat nog steeds van kracht zou zijn. Hij wil nu eindelijk weleens van een deskundige een stevige, wetenschappelijke onderbouwing van die anderhalve meter horen. Hij vindt het nogal onlogisch dat je wel met zijn vieren in een auto mag zitten, maar dat je zodra je uitstapt ineens die afstand moet bewaren. Hij is bang dat het een mantra wordt, een wonderlijk soort fetisjisme, resultaat van een Haagse tunnelvisie.

Aanstaande zondag wordt in Dordt gedemonstreerd tegen de coronamaatschappij. Hij begrijpt de bezwaren, maar hij doet niet mee. Hij ziet bij de organisatie vooral de usual suspects, het groepje beroepsactivisten dat overal opduikt als ergens voor, maar vooral tegen, moet worden geschreeuwd. Hij is uitgenodigd voor een verjaardagsfeestje. Dat lijkt hem een prettiger tijdverdrijf. 'We houden het dit keer wel in kleine kring', vermeldt de invitatie. 

Foto: auteur


donderdag, juli 02, 2020

Handdrukken



Hij impregneert zijn regenjack. Het was allang geen regenjack meer. In plaats van naar de stomerij te fietsen heeft hij het een keer in de was gedaan. Het weer is te fris en te nat naar zijn smaak. Hij denkt aan Cyprus, maar daar is het 's zomers te heet. Bovendien wil hij nog niet vliegen. Opgepropt in een enge sigaar, met urenlang zo'n akelig masker op. Het lijkt hem een marteling.

Hij bladert in de foto-albums die zijn vrouw heeft nagelaten. Toen ze jaren geleden op Cyprus waren, ontmoetten ze een oude kennis van haar, die ze als studente had ontmoet. Een studentenreis, waarbij ze werden ontvangen door aartsbisschop Makarios, de eerste president van het land. Er zijn foto's van gemaakt. Twee handdrukken verwijderd van een historische figuur. Hij kent iemand wiens ex-vrouw ooit als zuigeling op de schoot van Adolf Hitler heeft gezeten. Drie handdrukken. Haar vader was een hoge bij de Kriegsmarine. Na de oorlog werd hij door de Amerikanen als gewaardeerde collega ingezet bij het mijnenruimen. 

Niet lang na de studentenreis vielen de Turken Cyprus binnen, om er tot vandaag de dag te blijven. De kennis bracht hen naar de bestandslijn. Hij mocht erover, zijn vrouw en de kennis niet, vanwege hun Griekse en Cypriotische paspoorten. Hij ging niet. Te veel uniformen en vlagvertoon.

Foto: archief auteur