Adieu Willige Dame

Het stemt altijd wat triest als er een einde komt aan iets moois en bijzonders. Bijzonder was de tijd dat schaaksociëteit De Willige Dame bijeenkwam in de beroemde, Dordtse poffertjessalon Visser. Een periode waaraan op 24 mei 2016 een einde kwam. De sociëteit besloot te vertrekken vanwege de gezondheidstoestand van de eigenaar van Visser, gastheer van De Willige Dame en veelvoudig clubkampioen Jaap Mol. Dat RTV-Dordt daaruit meteen maar de conclusie trok dat Visser de deuren gaat sluiten, is rijkelijk voorbarig. Visser is, in afwachting van komende veranderingen, gewoon open, zij het helaas alleen op donderdag, vrijdag en zaterdag. Ik heb er gistermiddag nog zeer genoeglijk op het terras gezeten.

Na het overlijden van Stella heb ik acht jaar lang bij De Willige Dame geschaakt. Een groot schaker ben ik niet. Ik heb het te druk, en ik ben ook gewoon te lui, om mij in de theorie te verdiepen, waardoor ik nooit een topniveau zal bereiken. Ik wil dat ook niet. Ik ben een gezelligheidsschaker en daarom voelde ik mij thuis bij De Willige Dame, waar een aantal topschakers uit de regio speelt, maar waar iemand als ik ook van harte welkom is. De sfeer op de speelavonden in Visser was altijd aangenaam. Er was geen sprake van fanatisme, als iemand een zet wilde terugnemen kon dat gewoon, als je tenminste de klok nog niet had ingedrukt. Altijd klonk er een aardig muziekje op de achtergrond en als iemand even een iets te luide opmerking maakte, stoof er niet direct een handvol geërgerde figuren op, die als katten sissend gebaarden dat het stil moest zijn, zoals ik dat in een ver verleden elders regelmatig meemaakte. De bar was altijd open, er waren pinda's (een bijzonderheid, want daar hoef je normaal gesproken bij Visser niet om te komen) en er was een tijd dat er gezellig werd gerookt. Dat werd op een gegeven ogenblik verboden. Een ernstig minpunt, vind ik nog steeds, want al heb ik zelf, op aandringen van mijn cardiologe, mijn pijpen met pensioen gestuurd, mijn hekel aan de fanatieke anti-rookmaffia is er niet minder op geworden.

Bijzonder is ook dat de externe teams van De Willige Dame ondanks die ontspannen sfeer geducht meetellen in de regionale en landelijke competities. De Willige Dame geeft met ingang van het nieuwe schaakseizoen gelegenheid in de Trinitatiskapel. Ik verhuis niet mee. Mijn belangstelling voor het spel is in de afgelopen jaren afgenomen en overgegaan op andere dingen, die te veel van mijn tijd vergen, maar ik wens De Willige Dame nog een lang en gelukkig tweede leven.

Foto: auteur

Willige Dame

Ik heb een beetje de pest in. Daarom ben ik naar een Grieks restaurant gegaan, om mij te vertreden en mijn goede humeur terug te krijgen. Een hoofdgerecht kost evenveel als een complete maaltijd voor twee personen, inclusief wijn, in Griekenland, maar ik klaag niet. Hier is de energierekening tenslotte ook veel hoger dan daar. Klagen laat ik graag over aan mijn mede-Nederlanders. Die klagen continue en over ik weet niet wat allemaal, want het calvinisme lijkt te hebben plaatsgemaakt voor het geloof dat ons volk collectief in een afgrond aan het storten is. Het is volslagen onzin dat één van de rijkste volkeren van Europa dat gelooft, maar mits je de goede toon aanslaat, kun je de meeste mensen van alles laten geloven. Van het bestaan van een almachtige god, die al die troep op aarde heeft veroorzaakt, tot het bestaan van sekskelders onder basisscholen in Oude Pekela.

Dat ik de pest in heb komt door de computer, waarmee ik weer eens een middag lang heb geworsteld. Het is een geweldig apparaat om teksten, als je die er eenmaal in hebt gezet, snel en efficiënt te wijzigen of te corrigeren. Hij is soms ook de oorzaak van enorm tijdverlies. Ik moest op het internet enige zakelijke handelingen verrichten, wat niet lukte. Een aanzwellende massa problemen en complicaties en een grote hoeveelheid onbegrijpelijke uitleg, werden mij tenslotte de baas. Je kunt met drie klikken lid worden van een pornosite, maar een account openen bij een bonafide bedrijf vereiste in dit geval eindeloos geduld en een diep inzicht in de krochten van de computer. Ik heb het voorlopig maar opgegeven. Hoeveel mooie zinnen had ik in die verspilde tijd kunnen lezen, hoeveel woorden kunnen schrijven? Met een kwade kop ben ik naar de Griek gewandeld. De meeste Griekse restaurants in Nederland zijn maar een afschaduwing van die in Griekenland zelf, maar het geeft je toch een idee alsof. Dingen als bouyourdi, kolokithaki jemista, melitsanokeftedes, een chortasalade of zouzoukakia uit Smyrna zijn zeldzaam op de menukaarten, maar daar vraagt de gemiddelde Nederlander, tuk op grote bergen vlees tegen een zo laag mogelijke prijs, meestal toch niet naar. Het is hier ook niet echt als bij Mirovolos Smyrnis, mijn vaste restaurant in Thessaloniki, maar het eten is lang niet slecht en de bediening meer dan charmant.

Langzamerhand verdwijnt mijn slechte humeur. Er ligt een schaakavond in het verschiet. Ik ben geen briljante speler, maar ik vind zo'n partij altijd wel prettig ontspannend. Vooral omdat op mijn club, die bijeenkomt in poffertjessalon Visser, een goede sfeer op prijs gesteld wordt. Er wordt op niveau geschaakt, meestal ver boven mijn niveau, maar fanatici worden niet gewaardeerd en er staat altijd een heel zacht muziekje aan op de achtergrond. Het meisje dat bedient en af en toe met een lieve glimlach komt vragen of 'het smaakt,' wordt bij iedere slok wijn een beetje mooier. Ik neem nog maar een koffie en een metaxa, om wat langer te kunnen blijven. Tot het hoog tijd is. De schaakclub roept. Mijn schaakclub heet misschien niet toevallig De Willige Dame.

©Kees Klok

Poedelprijs

In 1981 won ik op het Fokker-schaaktoernooi in Papendrecht de Poedelprijs. Een fraaie beker werd mijn deel. Hij prijkt nog steeds op de schoorsteenmantel in mijn werkkamer als herinnering aan dat bijzondere wapenfeit. Het was mij gelukt geen enkele wedstrijd te winnen of remise te spelen. Ik moest daaraan denken toen ik dinsdagavond door een enorme blunder plotseling mat werd gezet in een competitiewedstrijd bij De Willige Dame. Mijn vader zou mij ernstig hebben beknord. Hij leerde mij schaken, maar ik heb hem in dat edele spel nooit kunnen overtreffen. Dat was anders in het geval van mijn vriend Lupius. Ik leerde hem schaken en deed dat zo voortreffelijk dat hij al spoedig veel sterker speelde dan ik en vrijwel zijn gehele schaakloopbaan in de bovenste regionen van de Dordtse schaakwereld doorbracht. Lupius, zoals we Gerrit de Wolf noemden, een naam die mijn studiemaatje Peter Bonte ooit verzon, is alweer twee jaar geleden overleden. Peter overleed deze maand zeventien jaar geleden. Ik zit graag op een terras. Dan heb ik vaak het idee dat zij er nog steeds bij zitten. Het is zoals de oude Grieken zeiden: zolang je wordt herinnerd leef je voort.

Ook Lupius zou mij gisteravond zeer beknord hebben. Dan kon hij heel streng kijken en mompelde hij iets in zijn baard dat ik met mijn slechte gehoor zelden opving. Het hield wel een duidelijke boodschap in: wees toch eens wat minder slordig en denk even een minuutje langer door. Als ik beter sta in een partij begin ik mij bij voorbaat te verkneukelen op de overwinning, denk dat er niets meer mis kan gaan en ga snel en onzorgvuldig spelen omdat ik zit te popelen om thuis de vlag uit te gaan hangen. Dan sta je weleens plotseling mat. Het gebeurde mij twee weken geleden, vorige week en gisteren weer. Poedelprijs! Zou De Willige Dame straks ook zo'n mooie beker voor mij hebben?

Kort geleden droeg ik een gedicht voor tijdens de prijsuitreiking van het Open Nederlands Kampioenschap Snelschaak, in het prachtige gebouw van het Da Vinci College op het Dordtse Leerpark. Voor ik het vers declameerde had ik het over mijn schaakclub, die eigenlijk een schaaksociëteit is. Gezelliger en minder streng dan de gemiddelde schaakclub. Omdat het een internationaal gezelschap betrof, schaakdichterde ik in mijn tweede mother tongue, het Engels. Ik sprak over 'The Willing Lady.' Eigenlijk had ik 'The Willing Queen' moeten zeggen, maar voor je het weet krijg je gedonder met de Rijksvoorlichtingsdienst en mijn bloeddruk stijgt nu eenmaal meer bij willing lady's dan bij willing queens. Mij zie je niet met een oranje toeter op mijn kale knar op koninginnedag, tenzij ik net zo dronken ben als gisteravond na die poedelmat. Toernooiwinnaar Yasser Seirawan bleek zo geamuseerd door The Willing Lady, dat ik er, volgens boze tongen, want zelf heb ik het stuk gemist, het AD mee heb gehaald. Nu sta ik dus als schakende seksmaniak te boek. Daarvoor zou ik ook wel een poedelprijs willen. Een beker met de afbeelding van een troostende jongedame.

Father and Son

If there was one to take this ceremonial place
it would have been my father
who taught me to play chess
though never well enough to surpass him.

Poetry he did not teach me
and neither speed nor haste.
A quiet man he used to play at ease
taking time quite often too easy.

Remaining at the top of our competition of two
he earned his respect at the local club
while I fled into poetry opening up visions
he'd already discovered in the game.

He would have been
ninety five by now
honouring the winner
of this speedy competition.

He would have respected him
albeit not really understand.

It turns us once again into
two bodies, one split soul.

©Kees Klok


On the occasion of the Open Dutch Rapid Chess Championship/
Open Nederlands Kampioenschap Snelschaken

Da Vinci College, Leerpark, Dordrecht, March 3, 2012

http://www.snelschaakmarathon.nl/SSM2011