Krasse bejaarde

Een man van negenentachtig heeft een paar dagen geleden in Athene een kantoor van de ziektekostenverzekering en het hooggerechtshof beschoten. Daar zijn enkele lichtgewonden bij gevallen. Het had veel erger kunnen zijn. Wat vooral verbaast is de leeftijd van de dader. Een krasse bejaarde, dat kun je wel zeggen, die ook nog heeft geprobeerd het land te ontvluchten. Hij werd in Patras opgepakt met een kaart voor de boot naar Italië op zak.

Op Facebook keurde mijn goede vriend I. het geweld af, maar hij had alle begrip voor de wanhoop van de man. De gevolgen van de financiële crisis, vooral ontstaan door het beleid van wijlen Andreas Papandreou, de corruptie in het ambtenarenapparaat, de bureaucratie waar iedere Griek tijdens zijn leven weleens mee in conflict raakt (en niet alleen Grieken, ik kan er als Nederlander met Griekse banden over meepraten) kunnen iemand tot volstrekte wanhoop brengen.

Vriend I. is door die financiële crisis alles wat hij in vele jaren had opgebouwd kwijtgeraakt. Zijn boekhandel en prachtige kafeneion Loxias, een trefpunt voor literatoren en wetenschappers in Thessaloniki, waar ik jarenlang kwam en dat een belangrijke rol speelde in mijn leven na het overlijden van Stella. Het heeft jaren geduurd voordat hij er weer een beetje bovenop kwam. Ook een tachtiger, evenals de schutter, maar een wijs man wiens filosofische instelling hem tenslotte door de moeilijkheden heen hielp.

Op Facebook pleit hij voor het gezond maken van de in zijn ogen bizar slecht functionerende staat en voor een democratie zonder corrupte, slechts voor hun eigen belang opkomende politici. Gezien de geschiedenis van Griekenland na 1821 betwijfel ik of I. en ik dat nog zullen meemaken. Er is weliswaar veel meer vrijheid in het land dan in de jaren voor 1974, toen de laatste dictatuur ten val kwam, maar Griekenland staat nog wel heel laag in het rijtje van landen die het goed doen wat de persvrijheid betreft. Eén blik op veel actualiteitenprogramma's en het televisienieuws is voldoende om te beseffen dat de kiezers bij het ene schandaal na het andere niet zelden door de overheid worden misleid en dat belooft weinig goeds voor de toekomst.

Foto: auteur

De hysterie voorbij

Radio 1 (toen ik nog jong en onbedorven was heette dat gewoon Hilversum 1, maar dit terzijde) kan weer af. Voor de zoveelste keer begint het geouwehoer over corona. Ik ben er zo langzamerhand kotsmisselijk van. Net zoals ik strontziek ben van het niet meer uit te leggen beleid, dat de samenleving heeft verdeeld, de polarisatie heeft aangewakkerd en dat zo overduidelijk een middel is dat zoveel erger is dan de kwaal, dat zelfs de braafste kinderen van de klas, de burgervaders en -moeders, hun proteststem steeds luider verheffen. Je kunt nergens meer met goed fatsoen op bezoek gaan of het c-woord gonst al direct in het rond. Ook daar word ik beroerd van. Ik word zelfs stikonpasselijk van het feit dat ik nu weer over dat virus en over de maatschappelijke ontwrichting, die de hysterische angst ervoor teweeg heeft gebracht, zit te schrijven.

Ik ben absoluut niet van het 'doe maar normaal, dan doe je al gewoon genoeg'. Ik vind dat een tamelijk imbeciele opvatting. De wereld is nog nooit beter geworden van normale mensen, maar altijd van de buitenbeentjes. Toch zou ik nu heel graag willen dat we met zijn allen weer normaal gaan doen, zoals in Engeland lijkt te gebeuren. Waarin een achterlijk land, dat zich willens en wetens in een ramp als de Brexit heeft gestort en zich heeft uitgeleverd aan een premier die er niet alleen uitziet als een schertsfiguur, maar zich ook zo gedraagt, voorop kan lopen. Samen met Spanje, waar ze langzamerhand de hysterie ook voorbij lijken te zijn.

Ik kan mij goed voorstellen dat mensen die de dwaasheid van alle dag zat zijn, zich terugtrekken in een klooster om van het gezeik af te zijn. Alleen zit je dan met Onze Lieve Heer, zijn Moeder en al die andere sprookjesfiguren opgescheept, die je de godganselijke dag laten bidden en lofprijzen. Nee, dan vlucht ik liever naar een eiland. Een eiland zonder maskers, zonder afstand houden, zonder een knuffelverbod en zonder persconferenties. Een eiland waar de kroegen, de theaters, de winkels, kortom de hele santenkraam gewoon open is en waar het ziekenhuis voldoende bedden heeft voor alle zieken omdat zorgverzekeraars en neoliberale concurrentiefetisjisten er niets in te brengen hebben. Het is tijd om op zoek te gaan naar een schipper die wil overvaren.

Foto: auteur

Warnaar: Zwabbernoten

In Spreuken 31 geeft de moeder van koning Lemuel haar zoon onder meer de volgende raad: 'Geeft sterken drank dengene, die verloren gaat, en wijn dengenen, die bitterlijk bedroefd van ziel zijn'. Heerlijk, die Statenvertaling, denkt hij. Hij mag graag smullen van de verhalen uit het Oude Testament in de 'tale Kanaäns'. Moord en doodslag, dood en verderf zijn alom aanwezig. De drank vloeit soms rijkelijk, in het onderhavige geval ter vertroosting van dengenen die verloren gaan of de behoefte hebben hun droefenis te verdrijven.

Hij heeft daar ook weleens behoefte aan, aan het verdrijven van zijn droefenis. Toen een minister op de wijze van Roodkapje zingend afscheid nam van de vermaledijde smoellap, hechtte hij geloof aan dat goede nieuws, maar inmiddels moet hij weer nauwgezet de winkels uitzoeken waar niet meteen een Feldwebel begint te schreeuwen als hij het ding even is vergeten. En dat is nog niet eens het ergste. De horeca moet weer vroeg op de avond dicht en hij mag niet meer dan vier mensen thuis ontvangen. Alles in het belang van de zorg. In tien jaar tijd zorgvuldig afgebroken door drie kabinetten-Rutte.

Hij kan zich de tijd niet heugen dat hij meer dan vier mensen thuis ontving, maar zijn eerste gedachte na het optreden van wat een bevriend sociaal-pedagoog 'het gekluns van hopeloos incompetente klungels' noemt, was: 'Rutte en De Jonge jullie kunnen mijn kloten kussen'. Zo zeggen de Vlamingen dat, al moet hij er niet aan denken dat die zwabbernoten het letterlijk zouden nemen.

Foto: auteur

Warnaar: Verontrust

Het kleine theater, waar hij eens in de maand op zondagmiddag mooie, intieme toneelvoorstellingen, concerten of voordrachten volgde, laat weten dat het wordt opgeheven. Het is te lang dicht geweest vanwege de covid-ellende en door die vermaledijde anderhalvemetermaatregel, die nog altijd niet is opgeheven, blijft het nog steeds niet mogelijk voorstellingen te geven. Het doet hem verdriet. Een mooi, cultureel initiatief, dat decennia lang bestaan heeft, eerst op een landgoed, net buiten de stad, daarna in een achttiende eeuws stadspaleisje in het centrum, is het zoveelste slachtoffer van de pandemie, of liever, denkt hij, van de angst voor de pandemie. 

Een kleine week geleden demonstreerde de cultuursector tegen het covid-beleid van de regering. Voor zover je kunt spreken van een beleid, vindt hij. Het clubje ministers, demissionaire ministers!, dat zich ermee bezig houdt zwiebert en zwalk en lijkt zelf amper te weten waar het mee bezig is. Je mag wel naar een voetbalwedstrijd, maar niet naar een festival. Wie legt dat uit? 

Hoe zit het trouwens met die corona-noodwet, vraagt hij zich af, die elke drie maanden moet worden verlengd met toestemming van het parlement. Hij leest er niets meer over in de krant. Dat verontrust hem, zoals het hem ook verontrust dat demissionaire bewindslieden, zoals de hardvochtige staatssecretaris voor het asielbeleid, steeds weer net langs de rand van de staatsrechtelijke betamelijkheid scheren. Dat het kabinet nog immer geen reactie op de protesten uit de cultuursector heeft gegeven, vindt hij een schoffering van een van de steunpilaren van de samenleving.

Foto: auteur

Warnaar: Angst

Hij is naar een stad in het buurland gereisd. Een oude stad, net als de zijne. Alleen is bij deze stad de haven al eeuwen geleden dichtgeslibd en ligt zij ook niet op een eiland. Wel zijn er nog de oude grachten, die reien worden genoemd. In zijn eigen stad heten die havens, al was het alleen al voor het onderscheid met het arrogante Amsterdam.

Hij is naar de oude stad in het buurland gereisd om vrienden te ontmoeten, vrienden die hij door de pandemie met zijn aanklevende hysterie en angsten lang niet heeft kunnen bezoeken. Hij kent mensen die zo gek van angst zijn geworden, dat ze dubbel gemaskerd en met een duimstok in de hand door het leven gaan. Tragische mensen die behandeld zouden moeten worden, maar er zijn wachtlijsten. Zijn land wordt bestuurd door een kolderkabinet waarin een onvoorstelbare hoeveelheid onbekwaamheid zich heeft samengebald, met een belastingdienst die zich gedraagt als een dictatuur binnen de democratie en verder een corps van topambtenaren waar hij zijn vraagtekens bij zet, al beseft hij zelf ook niet de wijsheid in pacht te hebben. Niet altijd.

Om zijn vrienden te kunnen bezoeken reisde hij per trein. Een oncomfortabele reis met nodeloos overstappen waar vroeger een soepele verbinding was. Urenlang met een smoellap op, wat de tocht tot een ellendige verschrikking zou hebben gemaakt als hij niet eersteklas had gereisd, waar nauwelijks iemand zat en waar hij, zodra de conducteur de hielen had gelicht, het dwaze ding meteen onder zijn kin trok.

Foto: auteur

Boekenkluis

Waar we nog niet zo lang geleden vooral werden getrakteerd op paniekberichten over vollopende IC's en een overvloed aan coronapatiënten in de ziekenhuizen, lijkt het kabinet vrij plotseling te zijn besmet met een groot optimisme aangaande de afloop van de viruscrisis. In versneld tempo worden allerlei versoepelingen doorgevoerd, versoepelingen die wat mij betreft zeer welkom zijn. Ik had het niet zo op die 'lockdown', waarmee, hoe goed misschien ook bedoeld, belangrijke grondrechten opzij werden geschoven.  

Het lijkt er zelfs op dat we in september van de ellendigste aller coronamaatregelen, de schaamlap voor de snuit, worden verlost. Mijn hemel, wat heb ik een hekel aan die mensonterende krengen. Zo zelfs dat ik mij heb voorgenomen niet naar Griekenland te reizen voordat die dwangmaatregel ook daar is verdwenen, hoewel ik enkele dringende zaken moet regelen en het nu wel heel lang duurt voordat ik vrienden en familie weer zie. Deze week krijg ik mijn tweede spuitje, wat een goed gevoel geeft. Ik had het eerder kunnen krijgen, maar ik zag mezelf niet op de fiets naar het per openbaar vervoer vanuit Dordrecht nauwelijks te bereiken Bergambacht rijden en als FC Dordrecht-liefhebber ga je natuurlijk niet naar Breda voor een vaccinatie. Nu kan ik gewoon in mijn woonplaats. Ik ben benieuwd of die charmante dokteres, waar ik de eerste keer langs moest vanwege mijn bloedverdunners, er weer is. Zo'n jongedame waar je vrolijk van wordt.

Het is nog te vroeg om een weloverwogen oordeel te vellen over de wijze waarop de boven ons gestelde Autoriteiten de crisis hebben aangepakt. Daar gaan nog wel wat jaren overheen. Ik ben heel benieuwd wat een toekomstige parlementaire enquete naar die aanpak, die er ongetwijfeld komt als ons parlement een knip voor de neus waard is, gaat opleveren. Een paar dingen zijn in ieder geval al uit de crisis te destilleren. 

In de eerste plaats dat binnen ons volk een verontrustend omvangrijk segment ronddoolt dat ontvankelijk is voor nepnieuws en complottheorieën en dat zich binnen dat segment een fanatieke groep beklagenswaardige en verdwaasde activisten bevindt. Ooit publiceerde ik een boek met als titel Idioten ontloop je nergens en dat blijkt maar al te waar.

In de tweede plaats kwam duidelijk het dedain van de politiek voor kunst en cultuur naar voren. Dat uitte zich niet alleen in de 'DVD-opmerking' van Hugo de Jonge, waarmee deze van oorsprong schoolmeester toonde dat hij in ieder geval geen ware cultuurdrager is (dat is met onderwijzers in Nederland weleens anders geweest), maar ook door het feit dat boekwinkels tijdens de gedwongen sluitingsmaanden niet werden aangemerkt als 'essentiële' winkels. In landen waar cultuur wel van belang wordt gevonden, zoals in onze buurlanden België en Duitsland, waren de boekhandels gewoon open, zoals het hoort en zoals het ook met de bibliotheken had moeten zijn.

Gelukkig deed (en doet) mijn boekhandelaar aan bezorgen. Het geld dat ik uitspaarde doordat ik niet naar de kroeg kon, heb ik deels besteed aan boeken. Ik hoop nooit, maar dan ook nooit meer iets schadelijks als een 'lockdown' te beleven, maar mocht zich ooit nog eens zo'n onheil voltrekken, dan heb ik in ieder geval iets te lezen. De vraag is alleen waar ik het allemaal moet bergen, want de kasten puilen uit. Het schijnt dat sigarenrokers bij het onvolprezen Hajenius in Amsterdam een kluisje kunnen huren om kostbare sigaren in te bewaren. Misschien moet mijn boekhandelaar aan de boekenkluis. Mijn hulp in de huishouding zou er blij mee zijn.

Foto: auteur

Warnaar: Dictatuur

Bonten, Koopmans, Gommers, Kuipers, ze blijven maar opduiken in de media met hun onheilsboodschappen. Hij wordt er nogal moedeloos van. Er waren tijden dat heersers boodschappers met onheilstijdingen de kop lieten afslaan. Daar is hij geen voorstander van en hij begrijpt ook wel dat de regering zich laat adviseren door deskundigen, want tijdens de coronacrisis is duidelijk geworden dat het kabinet het vooral niet van de eigen snuggerheid moet hebben. Toch vindt hij het mediaoptreden van bovengenoemd viertal zo langzamerhand wel genoeg geweest. Onderzoek, coördineer, adviseer die beklagenswaardige Hugo, overleg met professor Distel, drink koffie met het OMT, maar houd verder je mond, denkt hij. Hij vraagt zich ook af waar die mensen de tijd voor al die leuterprogramma's vandaan halen.

Ondertussen heeft hij al een paar keer gebruik gemaakt van de heropening van de terrassen, al ergert hij zich aan de restrictieve voorwaarden waaronder dat voorlopig mag. Alleen de idiote sluitingstijd van 18.00u al, de oekaze van maximaal twee mensen aan een tafeltje, wat veel geschreeuw naar andere tafels inhoudt, want je wil toch met je hele groepje vrienden praten. En dan nog het blauwbekken, want het is tot nu toe een kutvoorjaar. Dat is zo ongeveer het enige dat je Hugo de Jonge niet kunt aanrekenen. 

Het ergst vindt hij het voortdurend tergend langzaam voorbijrijden van politie en handhaving, alsof hij in een dictatuur leeft. 'De dictatuur der virologen,' noemen ze het op het terras. Ondertussen hoort hij mevrouw Koopmans voor de zoveelste keer kakelen op de radio.

Foto: auteur

Warnaar: Wen er maar aan

De gemeente Dordrecht haalt een lange zitbank in het centrum weg, leest hij in de krant, omdat de weekmarkt meer ruimte moet krijgen. De lokale omroep meldt dat hij is weggehaald omdat er teveel mensen op gingen zitten en daar krijg je covid van. Hij denkt dat beiden een rol spelen. Hij ergert zich aan de zoveelste ellendige 'coronamaatregel'. Wie nu nog niet begrijpt dat je niet almaar door kunt gaan met tegennatuurlijk gedrag van mensen afdwingen, zonder dat dat op de lange duur diepgaande, beschadigende gevolgen voor de samenleving heeft, leeft in dromenland of zit gevangen in een door angst bepaalde tunnelvisie. 

Op de korte termijn wekt het opstandigheid in de hand. Het zal Warnaar niets verbazen als er binnenkort, als versoepelingen van de coronadictatuur uitblijven, weer op allerlei plekken in het land rellen uitbreken. Hij is een vredelievend mens, heeft een hekel aan geweld en huivert van mensenmassa's, geen man voor demonstreren dus, maar hij heeft het gevoel dat een onderhuidse lavastroom de druk in de samenleving opvoert. Tot de vulkaan uitbarst en de rapen gaar zijn.

Nee, je moet liever geen covid krijgen, althans de ernstige versie. De minderheid die dat treft is niet te benijden, maar dat is iemand die kanker krijgt, of een dodelijke spierziekte, of door een verdwaasde lachgassnuiver van zijn fiets wordt gereden ook niet. Hij denkt dat risico's horen bij het leven. Jammer maar helaas. Wen er maar aan en probeer ondertussen te leven, denkt hij, maar niet langer onder deze dictatuur.

Foto: auteur

Warnaar: Gidsland

Dat ook staten zich schuldig maken aan kopieergedrag, verbaast hem enigszins. Het ene na het andere land zet de anti-covidprik met het astra-zenica vaccin tijdelijk stop. Bij ongeveer twintig van de inmiddels zeventien miljoen gevaccineerden met het spul, is trombose vastgesteld. Een schokkend getal, twintig op de zeventien miljoen! Ook de Nederlandse minister van volksgezondheid, toch al niet het grootste licht der wereld, trapt in de paniek. 

Een Nederlandse internist uit Londen vindt de maatregel onverstandig, maar als je niet tot de innercirkel van de virologen behoort, word je niet gehoord. Een internist en directeur van, hij meent, zeven Londense ziekenhuizen, dat zegt Den Haag natuurlijk weinig. Ook de professor van de acute zorg uit zijn zorgen, maar dat doet de hoogleraar dagelijks en als hij het niet doet, doet de professor van de intensive care het wel. 

Hij is in een absurde droom terechtgekomen. Een droom waarin hij woont in een zelfvoldaan landje waarvan de bevolking gelooft de rest van de mensheid scheepslengten voor te zijn. De beste medische zorg, het beste klimaatbeleid, altijd het beste voor met de rest van de wereld, vooral waar het de mensenrechten betreft. Ondertussen leveren ze wapens aan Saudi-Arabië en gaat op het ministerie van gezondheid en bij de GGD's alles op covidgebied mis wat mis kan gaan. Hij vraagt zich af waarom zijn tante van 93, die in een rusthuis in het hoge noorden woont, nog steeds, half maart 2021, niet is gevaccineerd. 'Omdat ze onder haar huisarts valt,' luidt de kutsmoes.

Foto: auteur

Warnaar: Niet verantwoord

Hij loopt de stad in. Het is weekend. De zon schijnt. Van zijn cardioloog moet hij bewegen. De stad zucht nog steeds onder de coronamaatregelen, maar bij zijn stamkroeg kun je broodjes kopen, aan de deur, en 'coffee to go'. Als je 'koffie voor onderweg' zegt, begrijpt de jongere generatie het niet meer. Hij bestelt koffie, een broodje en wacht op het terras zijn bestelling af. De stoelen en tafels zijn weggehaald. Als de mensen gaan zitten, krijgen ze sneller corona, denkt de minister.

Een andere stamgast meldt zich. Wie loopt er op zo'n mooie voorjaarsdag niet hunkerend langs het favoriete terras? Al snel vormt zich spontaan een groepje oudgedienden. De koffie wordt in cartonnen bekertjes geserveerd. Er stopt een autootje met 'Handhaving' erop. Twee 'boa's' roepen de bedrijfsleider. Eten en drinken op het terras is streng verboden. Een van de decreten van de minister. 

Ze verkassen naar het smalle trottoir aan de overkant, waar afstand houden wat minder gemakkelijk is, en kijken het autootje van de 'boa's' na. Hij heeft het idee dat zijn bloeddruk omhoog is geschoten, of is die opvliegende emotie het gevolg van adrenaline? Hij weet het niet. Hij weet wel dat hij enerzijds beseft dat die twee ook maar hun werk doen, maar aan de andere kant borrelen er gedachten op die voor een historicus niet verantwoord zijn. Als de koffie op is, schroeft hij een platvinkje open en schenkt een rondje cognac in de bekertjes. 'A. Vogel helpt', zegt de humorist van het gezelschap.

Foto: auteur

Warnaar: Urker variant

Volgens hem hoef je echt geen econoom te zijn om te begrijpen dat de overheid uiteindelijk niet bij machte zal blijken de maatschappelijke sectoren, die door de coronamaatregelen worden getroffen, door 'steunpakketten' te redden. Ook benijdt hij de minister van volksgezondheid niet, de man moet het moeilijk hebben, zeker omdat hij helemaal niet is opgeleid voor de taak waarvoor hij staat en soms meer bluf toont dan inzicht. Hij moet het doen met een overheidsapparaat dat de ene (digitale) blunder op de andere stapelt. Wie zich ooit heeft laten testen op het coronavirus zit inmiddels in de kaartenbak van de firma Misdaad & Zn. en kan ieder ogenblik worden geconfronteerd met een ongemak als identiteitsfraude.

Tel uit je winst. Kostbare vaccins schijnen door onkundige cateraars in bananendozen te worden gedistribueerd, voor zover er iets te distribueren valt. Alle negentigplussers kunnen gelukkig wel weer veilig naar de disco, in ieder geval tot de Urker variant toeslaat. Hij denkt dat die het ergst gaat worden: de Urker variant.

Een bekende, die al decennia een kledingwinkel uitbaat, vertelt dat hij noodgedwongen een hypotheek op zijn huis heeft genomen om de winkelmeisjes voorlopig niet te hoeven ontslaan. Zo toereikend is het 'steunpakket'. De vastgoedmagnaat waar hij van huurt zit onbereikbaar op Tenerife, waar het virus zich loom koestert in de vroege voorjaarszon.

Foto: auteur

Warnaar: Dan maar betalen

Geërgerd zet hij de radio af. De zoveelste viroloog komt voor de zoveelste keer hetzelfde liedje afdraaien. Het heeft iets drammerigs gekregen. Alsof de 'mainstream media', zoals taalarme types de normale nieuwsvoorziening noemen, door het steeds herhalen van dezelfde mantra een tegenwicht proberen te vormen tegen virusontkenners als Willem Engel, mislukte messias en kroonprins van Fort Oranje. Je zou maar uit zo'n familie komen, denkt hij.

Hij vraagt zich wel af waarom hij nog steeds geen oproep heeft gehad voor een vaccinatie. Hij zit al twee maanden te wachten. Ondertussen steekt de regering veel energie in een juridische strijd over de avondklok. Ze kunnen die beter gebruiken voor een slimmere 'vaccinatiestrategie', moppert hij. Veel last heeft hij niet van die avondklok, zo vaak komt hij 's avonds de deur niet meer uit sinds de horeca, de theaters en de bioscopen onvermijdelijk de weg naar de ondergang zijn opgestuurd, maar zich eraan houden doet hij, als hij het nodig vindt op stap te gaan, niet.

Hij is ruim dertien jaar weduwnaar. Zijn sociale leven heeft hem op de been gehouden. Dat staat nu op een heel laag pitje. Minder contact met vrienden en familie accepteert hij niet meer. Hij is bereid daar heel ver in te gaan. Dan maar betalen. Hij kan het toch niet uitgeven in de kroeg.

Foto: auteur

Warnaar: Vredelievend

In 1976 verscheen Kees Buddingh's prijswinnende dichtbundel Het houdt op met zachtjes regenen. Het laatste gedicht, In Memoriam Beertje van M. eindigt als volgt:

Je weet, Beer, ik ben een vredelievend mens,
bijna even vredelievend als jij was, die net
als ik, geen mug ooit kwaad zou doen, maar soms, als ik
weer aan je denk, heb ik neiging om een machinegeweer
te stelen, de straat op te rennen en domweg
tussen al die vadsig-blozende gezichten
links en rechts om mij heen te knallen en luidkeels
uit te krijsen: 'Daar! Daar! Daar! Voor wat niemand
Beertje heeft aangedaan!'

Hij begrijpt het sentiment. Vooral als hij weer hoort over 'de Britse variant'. Als hij weer een viroloog, die nooit heeft geleerd over de grenzen van zijn of haar vakgebied te kijken, hoort over 'nog strengere maatregelen.' Hij prijst zich gelukkig dat hij even vredelievend is als Buddingh'.

Hij kent een man, alleenstaande zeventiger, oersterk, nooit ziek, die zich in zijn huis heeft opgesloten, murw gebeukt door de niet aflatende berichtenstorm in de media over corona. Hij komt alleen voor dag en dauw de deur nog uit om als een schuwe salamander naar de super te schieten. Dubbeldik masker op, in iedere zak ontsmettingsmiddel. Hij stuurt hem soms een bemoedigende kaart met: 'Ga gedichten lezen, voor het te laat is'.

Foto: auteur

Warnaar: Fluitend door de stad

Hij dacht dat Julia aan covid-19 was overleden. Dat ging rond op haar begrafenis. Achteraf bleek het een darminfectie, de laatste klap voor haar toch al wankele gezondheid. In zijn ruime kring vrienden en bekenden hebben een stuk of acht het virus opgelopen. Twee daarvan kampen met langdurige vermoeidheid, eentje moest naar het ziekenhuis. Die was na drie dagen weer thuis en fietst, na twee weken, alweer fluitend door de stad. De rest merkte er weinig van. Wat verkouden, wat spierpijn. De mortaliteit van covid-19 is hoger dan van 'gewone' griep, zegt de WHO, maar beduidend lager dan van de Spaanse griep, laat staan de builenpest, de Zwarte Dood.

Zijn vader overleed aan een verkoudheid. Die ontwikkelde zich razendsnel tot een longontsteking. Hij verbleef tijdelijk in een gesticht vanwege lichamelijk ongemak. De gestichtsarts had niets in de gaten. Er waren geen mondkapjes, er was ook geen handgel, afstand bestond niet. Oude mensen in gestichten gingen in de winter nu eenmaal op grote schaal dood, hoe verdrietig ook voor de nabestaanden. Eén onervaren dokter voor het hele gesticht vond men wel genoeg. 

Hij had zijn vader graag nog een tijdje gehouden, maar een mens legt zich snel bij het onvermijdelijke neer. Hij weet niet of zijn 'netwerk' symptomatisch is voor het land. Hij is gestopt zichzelf bang te maken. 

Foto: auteur

Warnaar: Spertijd

Volgens de krant zijn de dierentuinen op sterven na dood. Dieren moeten verzorgd, faciliteiten onderhouden, maar door de 'lockdown', pas door het kabinet met drie weken verlengd, komen er al maanden geen bezoekers. Een van de ellendige vooruitzichten voor na de crisis, denkt hij, geen dierentuinen meer. Hij leest ook dat de boekwinkels, en niet alleen de boekwinkels, het water tot over de lippen staat. In een land als België, waar cultuur belangrijker wordt gevonden en de vrijheid van meningsuiting serieuzer wordt genomen dan in het botte Nederland, zijn boekwinkels essentiële winkels. Hij denkt aan wat Gerrit Komrij schrijft in zijn boek Lof der Simpelheid: 'Een Nederlander maalt evenveel om cultuur als een pissebed om zonlicht'.

Dierenactivisten wrijven zich ongetwijfeld in de handen, vreest hij. Beter uitgestorven dieren in het wild dan levende in de dierentuin is daar het credo. Hij betrapt zich er regelmatig op dat hij, een enkele uitzondering daargelaten, een toenemende hekel krijgt aan activisten. Vooral vanwege het moreel verheven standpunt dat ze zich aanmatigen, hun fanatisme en hun humorloosheid. Hij denkt aan de moordenaar van Pim Fortuyn, aan het geschreeuw dat dierentuinen moeten worden verboden.

Komrij schrijft ook: 'Er is veel heimelijk verlangen naar geweld en de eis tot verbod is er een voorbode van'. De krant heeft het over de spertijd die dreigt.

Foto: auteur

Warnaar: Naalden

Toen zijn vrouw nog leefde, hadden ze altijd een kerstboom. Een echte, dus achteraf een overvloed aan naalden. Wekenlang kwamen die nog uit onverwachte hoeken en gaten tevoorschijn. Sinds hij alleen is, doet hij er niet meer aan, maar dit jaar wel. Al was het alleen maar om het coronachagrijn de baas te blijven. Dat grijpt haast sneller om zich heen dan het virus zelf. Dat de regering, kennelijk in totale paniek, een groot deel van de winkels van het ene ogenblik op het andere heeft dichtgegooid heeft hem verrast. Hoe moet het nu met het boekenpakket dat hij iedere Kerst toestuurt aan vrienden in het buitenland? 

Het is een kunstboom geworden. Geen naaldenvervuiling en het bos wordt gespaard. Althans dat hoopt hij. Hij zet het ding in elkaar en ontdekt dat hij veel te veel kerstversiering heeft. Genoeg voor drie kunstbomen. Het enige wat ontbreekt is een piek. Die is nog onderweg. Normaal zou hij even naar een winkel fietsen om een piek te halen, maar ja, de lange arm van Rutte. Zou hij familie zijn van de beroemde Dordtse jeneverstoker, vraagt hij zich af.

Hij bekijkt de internetsite van zijn boekhandel. Ze zijn gelukkig overgegaan op thuisbezorgen. Hij bestelt zijn kerstpakket. Hij hoopt dat het 'postkantoor' open is. Je weet het met die paniek maar nooit.

Foto: auteur

Warnaar: Drukte

Hij noemt vandaag, 1 december, het begin van de laatste maand van het rampjaar 2020, 'Black Tuesday'. Een valse knipoog naar Black Friday, de zoveelste uit de VS overgewaaide, akelige, commerciële neptraditie. Hij wordt altijd een beetje beroerd van zulke dagen, waaronder hij ook moeder- en vaderdag rekent en die onverdraaglijke Valentijnsflauwekul. Hij wordt nog beroerder van het boze geroep over 'drukte in de binnensteden,' waar een fractie van het publiek dat zich normaal op Zwarte Vrijdag om de koopjes verdringt kwam opdagen, maar genoeg om het menig burgemeester dun door de broek te laten lopen. 

Hij vraagt zich af wie van het verontwaardigdenkoor dat zich opwond over die drukte beseft dat het aantal besmettingen in winkels en zeker in de buitenlucht, gering is. En dan nog, denkt hij, besmet betekent in het overgrote deel van de gevallen niet ziek of een beetje, tenzij je pech hebt, maar dat geldt voor meer nare infectieziekten en daar worden niet de reisbranche, het onderwijs, de horeca en de cultuursector voor in de vernieling geholpen.

In Griekenland wensen de mensen elkaar aan het begin van de week een 'goede week' en aan het begin van iedere maand een 'goede maand'. Hoe vaker hoe betekenislozer dat wordt. Straks wenst iedereen elkaar weer 'gelukkig nieuwjaar'. Dan toch liever een goede whisky, vindt hij.

Foto: auteur

Warnaar: Blandings Castle

Een adellijke, Engelse collega bericht dat hij zich vanwege de oplevende pandemie heeft teruggetrokken in zijn landhuis in Dorset. Dat zou hij ook willen. Ergens afgezonderd in een idyllische omgeving, met ruimte genoeg om vrienden te ontvangen, verzorgd door zijn personeel, uiteraard gerecruteerd uit de lokale boerenbevolking, de peasants, met aan het hoofd een statige butler. 

Hij ziet een negentiende eeuws kostuumdrama voor ogen. Zijn stamboom is het probleem, met daarin slechts een zeventiende eeuwse schout en een achttiende eeuwse chirurgijn. De chirurgijn stond op een dag voor zijn deur met een snaphaan op voorbijgangers te schieten, een roekeloos soort klantenbinding. Hij werd opgesloten in het Dordtse leprozenhuis, op kosten van de familie. Na een paar maanden zetten ze hem als chirurgijn op een VOC-schip richting Indië, waar hij, zoals Lodewijk Wiener dat zo mooi uitdrukt 'verdween in de mist der mensen.'

Hij denkt aan Blandings Castle, waar je nog onwetend van de verschrikkingen van het heden en de dwaasheid der mensen kunt verblijven. Of die in ieder geval kunt negeren, zoals je de hand van een bedelaar negeert. 'Moet ie maar gaan werken'. In plaats van lavement en aderlating, panaceeën uit romantischer tijden, hebben we nu het mondkapje, houdt hij zichzelf voor, en ook dat zonder een gezonde dosis zelfbedrog de mensheid er wel nooit zal komen. 

Foto: auteur

Waarnaar: Uitje

Ja, ja, denkt hij, de zorg door drie kabinetten-Rutte volledig kapot bezuinigd en nu moet het mondkapje ons redden. Hij voelt het chagrijn opnieuw opkomen, nadat het bezoek afscheid heeft genomen. Dat de wintertijd weer is ingegaan, waardoor het al vroeg donker wordt, maakt het er niet beter op, terwijl hij zo langzamerhand doodmoe is van het gedoe over corona in media. Aan de ene kant verwarde types met dwaze complotten, aan de andere kant angst- en paniekzaaiers. Engel versus Osterhaus. 

Hij denkt aan een uitspraak van Kees Buddingh' in zijn boek Een mooie tijd om later te worden: 'De mens is de enige diersoort ter wereld waarvan de meerderheid abnormaal is'. 'Wat voor zekerheid kan een samenleving bieden die bestuurd wordt door paljassen?' vraagt J. Rentes de Carvalho zich af in Tussenjaar. Misschien de zekerheid dat veel bezig is de vernieling in te gaan. 

Hij brengt de lege glazen naar de keuken en vraagt zich af of hij zijn vaatwasmachine, die al jaren kapot is, eindelijk eens zal vervangen. Toen, al weer lang geleden, een nieuwe keuken werd geplaatst, was het ding peperduur, maar tegenwoordig vallen de prijzen wel mee. Het is dat zijn vrouw er graag een wilde hebben. Hij moet morgen maar eens langs de witgoedboer, een uitje is misschien wel goed voor zijn humeur.

Foto: auteur

Warnaar: Chagrijn

De slijter heeft weer bockbier. Hij koopt een paar flesjes. Oktober is voor hem dé bockbiermaand. Als de avonden almaar lengen kun je aan het eind van de middag, tegen zonsondergang, maar het beste in een gezellige kroeg zitten, vindt hij. Hij huivert. Zal er na deze coronaramp en de manier waarop die wordt aangepakt nog wel een kroeg zijn om naartoe te gaan? Zullen de bioscopen het overleven, de theaters, de musea? 

Hij kan gewoon de straat op voor een wandeling of een boodschap, toch voelt het als een soort gevangenisstraf. In zo'n bajes met licht regiem, waar ze overdag peen moeten trekken bij de plaatselijke boer, om vijf uur even in de dorpskroeg een pilsje kunnen pakken en daarna weer een nachtje achter de deur gaan. Een bekende van hem heeft een paar weken in zo'n bak gezeten, nadat hij een rivaal in de liefde had neergeschoten, die hem en zijn lief maandenlang stalkte. De directie vond het jammer dat hij niet langer hoefde te zitten. Hij had en-passant de bajesbibliotheek voor een groot deel gereorganiseerd.

De bockbiertijd. Daar wilde James, een bevriend advocaat uit London, nog weleens een weekje of wat voor naar Dordrecht komen. Een groot liefhebber, maar jong gestorven. Het loopt tegen het einde van de middag. Chagrijnig trekt hij een flesje open.

Foto: auteur